မ်က္လွည့္ဆရာႏွင့္ တူပံု
၀ိညာဏကၡႏၶာသည္ မ်က္လွည့္သမားႏွင့္ တူသည္ဟူေသာ ဗုဒၶ၏ဥပမာမွာလည္း နားလည္ဖို ့ မလြယ္ကူေခ်။ ကၽြႏ္ုပ္သည္ ၄င္းဥပမာကို တစ္သက္ပတ္လံုး ၾကံဆေတြးေတာလာခဲ့ရာ စိတ္သဘာ၀ကို လက္ေတြ ့ေလ့လာေသာအခါမွ သေဘာက်ႏိုင္ေပေတာ့သည္။ သညာ၏ လွည့္စားတတ္ေသာသဘာ၀ကို ေဖာ္ျပျပီးေနာက္ ၀ိညာဏကၡႏၶာကို မ်က္လွည့္သမားႏွင့္ ထပ္ဆင့္ျပီး ဥပမာေဆာင္ျပန္ျခင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ နားလည္ဖို ့ခဲယဥ္းျခင္းျဖစ္သည္။ မ်က္လွည့္သမားႏွင့္တူပံုကား ဤသို ့တည္း။ ဥပမာ ဆင္ေကာင္ၾကီးကို မ်က္စိထဲ၌ ျမင္ေယာင္စိတ္ကူးလိုက္သည့္အခါ အစြယ္ၾကီးႏွစ္ေခ်ာင္း၊ ႏွာေမာင္းၾကီးႏွင့္ ဆင္ေကာင္ၾကီးေပၚလာသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ ထိုဆင္သည္ ဘာဆင္ျဖစ္သနည္း။ စိတ္ကဖန္ဆင္းေသာ ဆင္ဟုဆိုၾကလွ်င္ စိတ္ကတျခား၊ ဆင္က တျခားေလာ။ စိတ္က တစ္ေနရာမွာေနျပီး (ပန္းခ်ီဆရာ အရုပ္ေရးျခင္းကဲ့သို႔) ဖန္ဆင္းလိုက္ရာတြင္ အျခားတစ္ေနရာ၌ ဆင္ေကာင္ၾကီး ျဖစ္လာျခင္းေပေလာ။ သို႔ဆိုလွ်င္ စိတ္ကတျခား၊ ဆင္ကတျခား ျဖစ္ေနေပလိမ့္မည္။ ထိုသို႔ကားမဟုတ္ေခ်။ ထိုသို႔မဟုတ္ႏိုင္လွ်င္ အဘယ္သို႔ျဖစ္သင့္သနည္း။ စိတ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာေသာ ဆင္ျဖစ္ေစကာမူ၊ စိတ္ကတျခား၊ ဆင္ကတျခား မဟုတ္သင့္ေသာေၾကာင့္ ၄င္းဆင္သည္ ‘စိတ္ဆင္’ ျဖစ္ရေပမည္။ ၄င္းေနာက္ ေခြးအေၾကာင္းစိတ္ကူးျပန္ေသာအခါ ‘စိတ္ေခြး’ ေပၚလာျပန္၏။ သစ္ပင္ကို စိတ္ကူးျပန္ရာတြင္ ‘စိတ္သစ္ပင္’ ေပၚလာျပန္၏။ သတၱ၀ါသည္ တစ္ေန႔အတြင္း စိတ္ကူးေပါင္း ရာေထာင္မက ျဖစ္ေပၚတတ္ေပရာ တစ္ထိုင္တည္းအတြင္း ဆင္ျဖစ္ခ်ည္၊ ေခြးျဖစ္ခ်ည္၊ သစ္ပင္ျဖစ္ခ်ည္ စသည္ျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာင္းလဲႏိုင္ေသာ သဘာ၀သည္ မ်က္လွည့္ဆရာႏွင့္ တူသည္မဟုတ္ပါေလာ။
ဘာကို စြဲလမ္းၾကသနည္း
လူအမ်ား အမွတ္မွားတတ္ၾကေသာ သဘာ၀တစ္ခုကို တင္ျပလိုေသး၏။ သူငယ္တစ္ေယာက္သည္ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ကို ခ်စ္ၾကိဳက္စြဲလန္းသည့္အခါ ထိုမိန္းကေလး၏ တစ္ကိုယ္ေကာင္လံုးကို တပ္မက္စြဲလန္းလ်က္ရွိသည္ဟု ထင္မွတ္တတ္ၾက၏။ စင္စစ္ေသာ္ကား ထိုကဲ့သို႔မဟုတ္ေခ်။ တစ္ကိုယ္ေကာင္းလံုး စြဲလမ္းျခင္းျဖစ္ပါမူကား ထိုမိန္းကေလး၏ အေသေကာင္ (အေလာင္း) ကို ေပးလိုက္လွ်င္ ေက်နပ္ဖို ့သင့္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေက်နပ္လိမ့္မည္ကား မဟုတ္ေခ်။ သို႔ဆိုလ်င္ အဘယ္ကို တပ္မက္စြဲလန္းျခင္း ျဖစ္ပါသနည္း။ စင္စစ္ေသာ္ကား ထိုသူငယ္သည္ မိန္းကေလးကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အာရံု (ဣ႒ာရံု သို႔မဟုတ္ အာရံု၏ အရသာ ေခၚ ေ၀ဒနာ) ကို တပ္မက္စြဲလန္းျခင္းမွ်သာ ျဖစ္ေလသည္။
ရွင္းဦးအံ့။ ထိုသူငယ္သည္ ၄င္းမိန္းကေလး၏ အဆင္းသ႑ာန္ကို ျမင္ရျခင္းေၾကာင့္ ခံစားရသည့္ ရူပါရံု အရသာကိုလည္းေကာင္း၊ အသံကိုၾကားရျခင္းေၾကာင့္ ခံစားရသည့္ သဒၵါရံုအရသာကိုလည္းေကာင္း၊ အနံ႔ရျခင္းအားျဖင့္ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ ဂႏၶာရံုအရသာကိုလည္းေကာင္း (အဂၤုတၳိဳရ္၌ ‘ျမဲ’ ရေသာ ရသာရံုလည္းပါသည္) ထိေတြ႔ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ ေဖာ႒ဗၺရံုကို လည္းေကာင္း တပ္မက္စြဲလန္းျခင္းမွ်သာ ျဖစ္သည္။ ထိုမိန္းကေလးကိုယ္တိုင္ ရွိေနသည္ျဖစ္ေစ၊ မရွိသည္ျဖစ္ေစ၊ မိန္းကေလးကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ အထက္ပါ အာရံုငါးပါးတို႔ႏွင့္ ေတြ႔ေနရလွ်င္ သူငယ္သည္ ေက်နပ္လိမ့္မည္သာျဖစ္၏။ သိုု႔ရာတြင္ ထိုအာရုံငါးပါးကို အျခားေသာ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္အား အမွီျပဳ၍ ျဖစ္ေပၚရမည္ဆိုလွ်င္ ေက်နပ္လိမ့္မည္မဟုတ္ေခ်။ သတၱ၀ါတို႔၏ အထင္အားျဖင့္ လူေကာင္ၾကီးကို တပ္မက္စြဲလမ္းသည္ ဆိုေသာ္လည္း စင္စစ္အားျဖင့္ ထိုသူငယ္ထင္မွတ္သည့္ လူေကာင္သည္ သူထင္သည့္အတိုင္း ဘယ္တုန္းကမွ ရွိသည္မဟုတ္ေခ်။ အာရံုဟူသည္မွာ အျမဲတေစ တည္ေနသည္မဟုတ္။ အခိုက္အတန္႔အားေလ်ာ္စြာ ျဖစ္ေပၚလာရျခင္း ျဖစ္ေပရာ တပ္မက္စြဲလန္းမႈဟူသမွ်သည္ ဘာမဟုတ္ေသာ အျခင္းအရာကို အဟုတ္ၾကီးထင္ေနျပီး တပ္မက္စြဲလန္းေနျခင္း ျဖစ္ေလသည္။ မိန္းကေလး၏ အဆင္းကို တပ္မက္ေသာ ထိုသူငယ္၏ စိတ္ထဲ၌ အဆင္းရူပါရံုသည္ မည္မွ်ေလာက္ နက္နဲေအာင္ စူး၀င္ႏိုင္ပါသနည္း။ မ်က္စိထဲ၌ တ၀ဲ၀ဲျမင္ေနသည္ဆိုေသာ္လည္း လူေကာင္ၾကီးကိုယ္တိုင္မဟုတ္၊ မွန္ထဲတြင္ အရိပ္ထင္ျခင္းကဲ့သို႔ အေပၚယံကေလးမွ်သာ ျဖစ္ႏိုင္၏။ သို႔ရာတြင္ ထိုသူငယ္၏ အထင္မွာမူ “အသည္းထဲမွာ စြဲေနပါသည္” ဟု ဆိုေပလိမ့္မည္။
မာန ေထာင္လႊားစရာ မရွိ
သတၱ၀ါအား လွည့္စားမႈတစ္ခုကို တင္ျပလိုေသး၏။ ႏိုင္ငံေရးသမားတစ္ေယာက္သည္ ၀န္ၾကီးျဖစ္လာသည္ဆိုလွ်င္ အကယ္၍ ေလးႏွစ္ျဖစ္သည္ဆိုပါက သူသည္ ထိုေလးႏွစ္လံုးလံုး ၀န္ၾကီးျဖစ္ေနသည္ဟု ထင္မွတ္ေပလိမ့္မည္။ ဟုတ္ မဟုတ္ စစ္ေဆးၾကပါဦးစို႔။ ၀န္ၾကီးျဖစ္ခါစ၌ ထိုသူသည္ “ငါကား ၀န္ၾကီးတစ္ေယာက္ေပတည္း” ဟု ခဏခဏ သတိရေပလိမ့္မည္။ သတိရေသာ အခိုက္အတန္႔တိုင္း၌ ၀န္ၾကီးျဖစ္ေပသည္ဟု ၀န္ခံသည္ထားပါဦး။ တစ္ေန႔တစ္ေန႔တြင္ အၾကိမ္သံုးေလးဆယ္ သတိရ၍ “ငါ၀န္ၾကီးေပတည္း” ဟု ဆင္ျခင္မိသျဖင့္ ခံစားရေသာ အရသာသည္ ဘယ္ေလာက္မ်ား ၾကာေလမည္နည္း။ “ငါ၀န္ၾကီးေပတည္း” ဟု ဆင္ျခင္မိေသာ အခိုက္အတန္႔အတြင္း၌သာလွ်င္ ၀န္ၾကီးျဖစ္ရျခင္း၏ အရသာကို ခံစားႏိုင္သည္ မဟုတ္ပါေလာ။ အလုပ္လုပ္ေနရသည့္ အခ်ိန္မ်ားအတြင္း၌ ၀န္ၾကီးျဖစ္ရျခင္း၏ အရသာကို ခံစားရသည္မဟုတ္။ ၀န္ၾကီး၏ ၀တၱရားမ်ာကို ေဆာင္ရြက္ရျခင္းသည္ သုခခ်မ္းသာဟုတ္ပါ၏ေလာ။ ငါေဆာင္ရြက္ရျခင္းေၾကာင့္ တိုင္းျပည္သာယာမည္ဆိုျခင္းမွာ စိတ္ကူး (အိပ္မက္) သက္သက္မွ်သာ မဟုတ္ပါေလာ။ အလုပ္လုပ္ရေသာ အခ်ိန္၊ အိပ္ေနေသာအခ်ိန္ (ေရႊကုတင္ၾကီးေပၚ အိပ္ေနေသာ္လည္း ဘာမွ်မထူးေခ်။) အမွတ္မဲ့ စကားေျပာေနေသာ အခ်ိန္၊ ေတြးေခၚစဥ္းစားေနေသာ အခ်ိန္ စသည္မ်ားကို ႏႈတ္လိုက္သည္ရွိေသာ္ မည္မွ်ေလာက္ က်န္လိမ့္မည္နည္း။ မိမိအေၾကာင္းကိုခ်ည္း အမ်ားဆံုးႏွလံုးသြင္းတတ္သည့္ (egocentric) ၀န္ၾကီးတစ္ေယာက္ပင္လွ်င္ ထိုေလးႏွစ္ အတြင္း၌ ၀န္ၾကီးျဖစ္ရေသာ အခ်ိန္မွာ နာရီျဖင့္တြက္လိုက္ပါက တစ္ႏွစ္လည္းမရွိ၊ ေျခာက္လလည္းမရွိ။ တစ္လပင္ ျပည့္ေကာင္းမွ ျပည့္ေပလိမ့္မည္။ သို႔ႏွင့္ ဘယ္ေလာက္မ်ား မာန္မာန ေထာင္လႊားသင့္ၾကပါသနည္း။
သမာဓိ၏ ထူးဆန္းပံု
ဤေဆာင္းပါးအစတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း ကၽြႏ္ုပ္သည္ ေရႊဘုိနယ္ဘက္သို႔ လွည့္လည္ခဲ့ရာတြင္ တရားအားထုတ္ျပီး၊ အားထုတ္ဆဲ ေယာဂီပုဂၢိဳလ္မ်ားကို (ဤဂိုဏ္း ထိုဂိုဏ္းမွ ဤနည္း ထိုနည္းျဖင့္) အေတာ္မ်ားမ်ား ေတြ႔ခဲ့ရ၏။ ထိုေယာဂီမ်ား၏ လိုလားခ်က္မွာ စ်ာန္အတြက္မဟုတ္၊ မဂ္တရား ဖိုလ္တရားအတြက္ျဖစ္ေသာ္လည္း သမာဓိ၏ အစြမ္းသတၱိမွ်ေလာက္ကို တကယ္ထင္မွတ္ရွာၾကသည္မွာ ၀မ္းနည္းဖို႔ေကာင္းလွသည္။ ကၽြႏ္ုပ္ကိုယ္တိုင္မွာလည္း သမထအလုပ္သက္သက္ကို စမ္းသပ္ခဲ့ဖူးရာ သမာဓိ၏ ထူးဆန္းေသာ အျခင္းအရာမ်ိဳးကို ၾကံဳေတြ႔ခဲ့ရဖူးသည္။ တစ္ခါက (သမထ) ကမၼ႒ာန္းထိုင္ရင္း ဗုဒၶကို အာရံုျပဳလိုက္မိရာ ေက်ာက္ဆင္းတုကိုယ္ေတာ္ၾကီး၏ ဆန္ေကာခန္႔ ပမာဏရွိေသာ မ်က္ႏွာေတာ္ၾကီးသည္ ကၽြႏ္ုပ္၏မ်က္ႏွာႏွင့္ တစ္ေတာင္ကြာေလာက္တြင္ ဘြားခနဲ ေပၚလာရံုမက ဆတ္ခ်္လိုက္ျဖင့္ တည့္တည့္ၾကီးထိုးထားသည့္အလား ေဖြးေဖြးၾကီး ရွိေနရကား အလန္႔တၾကားျဖစ္သြားမိသည္။ ထူးဆန္းျခင္းတစ္ခုမွာ ကၽြႏ္ုပ္မွာ ဗုဒၶကိုအာရံုျပဳေသာအခါတိုင္း ဆင္းတုေတာ္အျဖစ္ျဖင့္ မဟုတ္ဘဲ ပကတိလူသား၏ အေနအထား အသားအေရမ်ိဳးျဖင့္သာလွ်င္ ေပၚေအာင္ စိတ္ကူးျပီး ၾကည္ညိဳေလ့ရွိပါလ်က္ ဆင္းတုေတာ္ၾကီး၏ မ်က္ႏွာေတာ္ေပၚလာျခင္းကို နားမလည္ႏိုင္ေအာင္ရွိေတာ့သည္။ အျခားေသာ ကမၼ႒ာန္းသမားဆိုလွ်င္ ဘုရားဖူးရသည္ဆို၍ ၀မ္းသာေကာင္း သာၾကေပလိမ့္မည္။
လိုရာသို႔ မေရာက္တတ္ျခင္း
ေရႊဘိုနယ္ရွိ ဂိုဏ္တစ္ဂိုဏ္းတြင္ ေယာဂီမ်ား၏ ‘အျမင္အၾကား’ ရသည္ဆိုျခင္းမွာ ယုတၱိ တန္ မတန္ စဥ္းစားသင့္လွသည္။ ေယာဂီတစ္ေယာက္သည္ ကမၼ႒ာန္းထိုင္၍ သမာဓိရလ်က္ရွိစဥ္ အလိုရွိရာသို႔ မိမိ၏စိတ္ကိုလႊတ္ႏိုင္သည္ဆို၏။ မႏၲေလးမဟာျမတ္မုနိကိုလည္း ဖူးႏိုင္သည္။ ေရႊတိဂံုကိုလည္း ဖူးႏိုင္သည္။ နတ္ျပည္သို႔လည္းေကာင္း၊ ငရဲျပည္သို႔လည္းေကာင္း စိတ္ကိုလႊတ္ႏိုင္သည္ဟု ဆိုၾကေလသည္။ မဟာျမတ္မုနိႏွင့္ ေရႊတိဂံုတို႔မွာ ယခင္ကေရာက္ခဲ့ဖူး၍ စိတ္ျဖင့္အာရံုျပဳျခင္းလည္းျဖစ္ႏိုင္သည္။ (ကမၼ႒ာန္းထိုင္ေသာ ေယာဂီ၏ အျမင္မွာ သာမန္စိတ္ကူးျခင္းထက္ အဟုတ္တကယ္ႏွင့္ တူျခင္း (realistic) ကိုုကား ၀န္ခံရေပမည္။ ငရဲျပည္ႏွင့္နတ္ျပည္မ်ားသို႔ စိတ္ကိုလႊတ္ႏိုင္သည္ဆိုျခင္းမွာလည္း အရုပ္ကားထဲမွ ငရဲသားမ်ား၊ နတ္သား နတ္သမီးမ်ား၏ အကူအညီ (စိတ္ကူး) ျဖင့္ ျမင္ရျခင္းလည္း ျဖစ္ႏိုင္ေပသည္။ တစ္ခါမွ မေရာက္ဖူးေသာ ေဒသတစ္ခုသို႔ စိတ္ကိုလႊတ္ၾကည့္ျပီး စမ္းသပ္ဖို႔ အၾကံမရဘဲ တစ္ခါတည္းယံုၾကည္ၾကသည္မွာ သနားဖို႔ ေကာင္းလွသည္။ ဤေခတ္၌ မဂ္တရား ဖိုလ္တရားအတြက္ အားထုတ္ရွာၾကသည္တြင္ သမထႏွင့္ ၀ိပႆနာတို႔၏ ျခားနားပံုကို တိတိက်က် မသိရွာၾကဘဲ “အေမမွာ မွာသည့္အတိုင္း” ၾကိဳးစားၾကျခင္းမွာ (ေကာင္းေသာအလုပ္ျဖစ္၍ ကုသိုလ္ရသည္ဟု ဆိုႏိုင္ေစကာမူ) ရည္ရြယ္ရာသို႔ မေရာက္တတ္သျဖင့္ ၀မ္းနည္းဖို႔ ေကာင္းလွေပသတည္း။
(ဆရာၾကီးေရႊဥေဒါင္း ၏ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လက္ေတြ ့က်င့္စဥ္ တင္ျပီးသမွ် အတြဲ (၁) မွ ယခုအထိ ဖတ္လိုလ်င္)
၀ိညာဏကၡႏၶာသည္ မ်က္လွည့္သမားႏွင့္ တူသည္ဟူေသာ ဗုဒၶ၏ဥပမာမွာလည္း နားလည္ဖို ့ မလြယ္ကူေခ်။ ကၽြႏ္ုပ္သည္ ၄င္းဥပမာကို တစ္သက္ပတ္လံုး ၾကံဆေတြးေတာလာခဲ့ရာ စိတ္သဘာ၀ကို လက္ေတြ ့ေလ့လာေသာအခါမွ သေဘာက်ႏိုင္ေပေတာ့သည္။ သညာ၏ လွည့္စားတတ္ေသာသဘာ၀ကို ေဖာ္ျပျပီးေနာက္ ၀ိညာဏကၡႏၶာကို မ်က္လွည့္သမားႏွင့္ ထပ္ဆင့္ျပီး ဥပမာေဆာင္ျပန္ျခင္းျဖစ္ေသာေၾကာ
ဘာကို စြဲလမ္းၾကသနည္း
လူအမ်ား အမွတ္မွားတတ္ၾကေသာ သဘာ၀တစ္ခုကို တင္ျပလိုေသး၏။ သူငယ္တစ္ေယာက္သည္ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ကို ခ်စ္ၾကိဳက္စြဲလန္းသည့္အခါ ထိုမိန္းကေလး၏ တစ္ကိုယ္ေကာင္လံုးကို တပ္မက္စြဲလန္းလ်က္ရွိသည္ဟု ထင္မွတ္တတ္ၾက၏။ စင္စစ္ေသာ္ကား ထိုကဲ့သို႔မဟုတ္ေခ်။ တစ္ကိုယ္ေကာင္းလံုး စြဲလမ္းျခင္းျဖစ္ပါမူကား ထိုမိန္းကေလး၏ အေသေကာင္ (အေလာင္း) ကို ေပးလိုက္လွ်င္ ေက်နပ္ဖို ့သင့္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေက်နပ္လိမ့္မည္ကား မဟုတ္ေခ်။ သို႔ဆိုလ်င္ အဘယ္ကို တပ္မက္စြဲလန္းျခင္း ျဖစ္ပါသနည္း။ စင္စစ္ေသာ္ကား ထိုသူငယ္သည္ မိန္းကေလးကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အာရံု (ဣ႒ာရံု သို႔မဟုတ္ အာရံု၏ အရသာ ေခၚ ေ၀ဒနာ) ကို တပ္မက္စြဲလန္းျခင္းမွ်သာ ျဖစ္ေလသည္။
ရွင္းဦးအံ့။ ထိုသူငယ္သည္ ၄င္းမိန္းကေလး၏ အဆင္းသ႑ာန္ကို ျမင္ရျခင္းေၾကာင့္ ခံစားရသည့္ ရူပါရံု အရသာကိုလည္းေကာင္း၊ အသံကိုၾကားရျခင္းေၾကာင့္ ခံစားရသည့္ သဒၵါရံုအရသာကိုလည္းေကာင္း၊ အနံ႔ရျခင္းအားျဖင့္ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ ဂႏၶာရံုအရသာကိုလည္းေကာင္း (အဂၤုတၳိဳရ္၌ ‘ျမဲ’ ရေသာ ရသာရံုလည္းပါသည္) ထိေတြ႔ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ ေဖာ႒ဗၺရံုကို လည္းေကာင္း တပ္မက္စြဲလန္းျခင္းမွ်သာ ျဖစ္သည္။ ထိုမိန္းကေလးကိုယ္တိုင္ ရွိေနသည္ျဖစ္ေစ၊ မရွိသည္ျဖစ္ေစ၊ မိန္းကေလးကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ အထက္ပါ အာရံုငါးပါးတို႔ႏွင့္ ေတြ႔ေနရလွ်င္ သူငယ္သည္ ေက်နပ္လိမ့္မည္သာျဖစ္၏။ သိုု႔ရာတြင္ ထိုအာရုံငါးပါးကို အျခားေသာ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္အား အမွီျပဳ၍ ျဖစ္ေပၚရမည္ဆိုလွ်င္ ေက်နပ္လိမ့္မည္မဟုတ္ေခ်။ သတၱ၀ါတို႔၏ အထင္အားျဖင့္ လူေကာင္ၾကီးကို တပ္မက္စြဲလမ္းသည္ ဆိုေသာ္လည္း စင္စစ္အားျဖင့္ ထိုသူငယ္ထင္မွတ္သည့္ လူေကာင္သည္ သူထင္သည့္အတိုင္း ဘယ္တုန္းကမွ ရွိသည္မဟုတ္ေခ်။ အာရံုဟူသည္မွာ အျမဲတေစ တည္ေနသည္မဟုတ္။ အခိုက္အတန္႔အားေလ်ာ္စြာ ျဖစ္ေပၚလာရျခင္း ျဖစ္ေပရာ တပ္မက္စြဲလန္းမႈဟူသမွ်သည္ ဘာမဟုတ္ေသာ အျခင္းအရာကို အဟုတ္ၾကီးထင္ေနျပီး တပ္မက္စြဲလန္းေနျခင္း ျဖစ္ေလသည္။ မိန္းကေလး၏ အဆင္းကို တပ္မက္ေသာ ထိုသူငယ္၏ စိတ္ထဲ၌ အဆင္းရူပါရံုသည္ မည္မွ်ေလာက္ နက္နဲေအာင္ စူး၀င္ႏိုင္ပါသနည္း။ မ်က္စိထဲ၌ တ၀ဲ၀ဲျမင္ေနသည္ဆိုေသာ္လည္း လူေကာင္ၾကီးကိုယ္တိုင္မဟုတ္၊ မွန္ထဲတြင္ အရိပ္ထင္ျခင္းကဲ့သို႔ အေပၚယံကေလးမွ်သာ ျဖစ္ႏိုင္၏။ သို႔ရာတြင္ ထိုသူငယ္၏ အထင္မွာမူ “အသည္းထဲမွာ စြဲေနပါသည္” ဟု ဆိုေပလိမ့္မည္။
မာန ေထာင္လႊားစရာ မရွိ
သတၱ၀ါအား လွည့္စားမႈတစ္ခုကို တင္ျပလိုေသး၏။ ႏိုင္ငံေရးသမားတစ္ေယာက္သည္ ၀န္ၾကီးျဖစ္လာသည္ဆိုလွ်င္ အကယ္၍ ေလးႏွစ္ျဖစ္သည္ဆိုပါက သူသည္ ထိုေလးႏွစ္လံုးလံုး ၀န္ၾကီးျဖစ္ေနသည္ဟု ထင္မွတ္ေပလိမ့္မည္။ ဟုတ္ မဟုတ္ စစ္ေဆးၾကပါဦးစို႔။ ၀န္ၾကီးျဖစ္ခါစ၌ ထိုသူသည္ “ငါကား ၀န္ၾကီးတစ္ေယာက္ေပတည္း” ဟု ခဏခဏ သတိရေပလိမ့္မည္။ သတိရေသာ အခိုက္အတန္႔တိုင္း၌ ၀န္ၾကီးျဖစ္ေပသည္ဟု ၀န္ခံသည္ထားပါဦး။ တစ္ေန႔တစ္ေန႔တြင္ အၾကိမ္သံုးေလးဆယ္ သတိရ၍ “ငါ၀န္ၾကီးေပတည္း” ဟု ဆင္ျခင္မိသျဖင့္ ခံစားရေသာ အရသာသည္ ဘယ္ေလာက္မ်ား ၾကာေလမည္နည္း။ “ငါ၀န္ၾကီးေပတည္း” ဟု ဆင္ျခင္မိေသာ အခိုက္အတန္႔အတြင္း၌သာလွ်င္ ၀န္ၾကီးျဖစ္ရျခင္း၏ အရသာကို ခံစားႏိုင္သည္ မဟုတ္ပါေလာ။ အလုပ္လုပ္ေနရသည့္ အခ်ိန္မ်ားအတြင္း၌ ၀န္ၾကီးျဖစ္ရျခင္း၏ အရသာကို ခံစားရသည္မဟုတ္။ ၀န္ၾကီး၏ ၀တၱရားမ်ာကို ေဆာင္ရြက္ရျခင္းသည္ သုခခ်မ္းသာဟုတ္ပါ၏ေလာ။ ငါေဆာင္ရြက္ရျခင္းေၾကာင့္ တိုင္းျပည္သာယာမည္ဆိုျခင္းမွာ စိတ္ကူး (အိပ္မက္) သက္သက္မွ်သာ မဟုတ္ပါေလာ။ အလုပ္လုပ္ရေသာ အခ်ိန္၊ အိပ္ေနေသာအခ်ိန္ (ေရႊကုတင္ၾကီးေပၚ အိပ္ေနေသာ္လည္း ဘာမွ်မထူးေခ်။) အမွတ္မဲ့ စကားေျပာေနေသာ အခ်ိန္၊ ေတြးေခၚစဥ္းစားေနေသာ အခ်ိန္ စသည္မ်ားကို ႏႈတ္လိုက္သည္ရွိေသာ္ မည္မွ်ေလာက္ က်န္လိမ့္မည္နည္း။ မိမိအေၾကာင္းကိုခ်ည္း အမ်ားဆံုးႏွလံုးသြင္းတတ္သည့္ (egocentric) ၀န္ၾကီးတစ္ေယာက္ပင္လွ်င္ ထိုေလးႏွစ္ အတြင္း၌ ၀န္ၾကီးျဖစ္ရေသာ အခ်ိန္မွာ နာရီျဖင့္တြက္လိုက္ပါက တစ္ႏွစ္လည္းမရွိ၊ ေျခာက္လလည္းမရွိ။ တစ္လပင္ ျပည့္ေကာင္းမွ ျပည့္ေပလိမ့္မည္။ သို႔ႏွင့္ ဘယ္ေလာက္မ်ား မာန္မာန ေထာင္လႊားသင့္ၾကပါသနည္း။
သမာဓိ၏ ထူးဆန္းပံု
ဤေဆာင္းပါးအစတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း ကၽြႏ္ုပ္သည္ ေရႊဘုိနယ္ဘက္သို႔ လွည့္လည္ခဲ့ရာတြင္ တရားအားထုတ္ျပီး၊ အားထုတ္ဆဲ ေယာဂီပုဂၢိဳလ္မ်ားကို (ဤဂိုဏ္း ထိုဂိုဏ္းမွ ဤနည္း ထိုနည္းျဖင့္) အေတာ္မ်ားမ်ား ေတြ႔ခဲ့ရ၏။ ထိုေယာဂီမ်ား၏ လိုလားခ်က္မွာ စ်ာန္အတြက္မဟုတ္၊ မဂ္တရား ဖိုလ္တရားအတြက္ျဖစ္ေသာ္လည္း သမာဓိ၏ အစြမ္းသတၱိမွ်ေလာက္ကို တကယ္ထင္မွတ္ရွာၾကသည္မွာ ၀မ္းနည္းဖို႔ေကာင္းလွသည္။ ကၽြႏ္ုပ္ကိုယ္တိုင္မွာလည္း သမထအလုပ္သက္သက္ကို စမ္းသပ္ခဲ့ဖူးရာ သမာဓိ၏ ထူးဆန္းေသာ အျခင္းအရာမ်ိဳးကို ၾကံဳေတြ႔ခဲ့ရဖူးသည္။ တစ္ခါက (သမထ) ကမၼ႒ာန္းထိုင္ရင္း ဗုဒၶကို အာရံုျပဳလိုက္မိရာ ေက်ာက္ဆင္းတုကိုယ္ေတာ္ၾကီး၏ ဆန္ေကာခန္႔ ပမာဏရွိေသာ မ်က္ႏွာေတာ္ၾကီးသည္ ကၽြႏ္ုပ္၏မ်က္ႏွာႏွင့္ တစ္ေတာင္ကြာေလာက္တြင္ ဘြားခနဲ ေပၚလာရံုမက ဆတ္ခ်္လိုက္ျဖင့္ တည့္တည့္ၾကီးထိုးထားသည့္အလား ေဖြးေဖြးၾကီး ရွိေနရကား အလန္႔တၾကားျဖစ္သြားမိသည္။ ထူးဆန္းျခင္းတစ္ခုမွာ ကၽြႏ္ုပ္မွာ ဗုဒၶကိုအာရံုျပဳေသာအခါတိုင္း ဆင္းတုေတာ္အျဖစ္ျဖင့္ မဟုတ္ဘဲ ပကတိလူသား၏ အေနအထား အသားအေရမ်ိဳးျဖင့္သာလွ်င္ ေပၚေအာင္ စိတ္ကူးျပီး ၾကည္ညိဳေလ့ရွိပါလ်က္ ဆင္းတုေတာ္ၾကီး၏ မ်က္ႏွာေတာ္ေပၚလာျခင္းကို နားမလည္ႏိုင္ေအာင္ရွိေတာ့သည္။ အျခားေသာ ကမၼ႒ာန္းသမားဆိုလွ်င္ ဘုရားဖူးရသည္ဆို၍ ၀မ္းသာေကာင္း သာၾကေပလိမ့္မည္။
လိုရာသို႔ မေရာက္တတ္ျခင္း
ေရႊဘိုနယ္ရွိ ဂိုဏ္တစ္ဂိုဏ္းတြင္ ေယာဂီမ်ား၏ ‘အျမင္အၾကား’ ရသည္ဆိုျခင္းမွာ ယုတၱိ တန္ မတန္ စဥ္းစားသင့္လွသည္။ ေယာဂီတစ္ေယာက္သည္ ကမၼ႒ာန္းထိုင္၍ သမာဓိရလ်က္ရွိစဥ္ အလိုရွိရာသို႔ မိမိ၏စိတ္ကိုလႊတ္ႏိုင္သည္ဆို၏။ မႏၲေလးမဟာျမတ္မုနိကိုလည္း ဖူးႏိုင္သည္။ ေရႊတိဂံုကိုလည္း ဖူးႏိုင္သည္။ နတ္ျပည္သို႔လည္းေကာင္း၊ ငရဲျပည္သို႔လည္းေကာင္း စိတ္ကိုလႊတ္ႏိုင္သည္ဟု ဆိုၾကေလသည္။ မဟာျမတ္မုနိႏွင့္ ေရႊတိဂံုတို႔မွာ ယခင္ကေရာက္ခဲ့ဖူး၍ စိတ္ျဖင့္အာရံုျပဳျခင္းလည္းျဖစ္ႏိုင္သည္။ (ကမၼ႒ာန္းထိုင္ေသာ ေယာဂီ၏ အျမင္မွာ သာမန္စိတ္ကူးျခင္းထက္ အဟုတ္တကယ္ႏွင့္ တူျခင္း (realistic) ကိုုကား ၀န္ခံရေပမည္။ ငရဲျပည္ႏွင့္နတ္ျပည္မ်ားသို႔ စိတ္ကိုလႊတ္ႏိုင္သည္ဆိုျခင္းမွာလည္း အရုပ္ကားထဲမွ ငရဲသားမ်ား၊ နတ္သား နတ္သမီးမ်ား၏ အကူအညီ (စိတ္ကူး) ျဖင့္ ျမင္ရျခင္းလည္း ျဖစ္ႏိုင္ေပသည္။ တစ္ခါမွ မေရာက္ဖူးေသာ ေဒသတစ္ခုသို႔ စိတ္ကိုလႊတ္ၾကည့္ျပီး စမ္းသပ္ဖို႔ အၾကံမရဘဲ တစ္ခါတည္းယံုၾကည္ၾကသည္မွာ သနားဖို႔ ေကာင္းလွသည္။ ဤေခတ္၌ မဂ္တရား ဖိုလ္တရားအတြက္ အားထုတ္ရွာၾကသည္တြင္ သမထႏွင့္ ၀ိပႆနာတို႔၏ ျခားနားပံုကို တိတိက်က် မသိရွာၾကဘဲ “အေမမွာ မွာသည့္အတိုင္း” ၾကိဳးစားၾကျခင္းမွာ (ေကာင္းေသာအလုပ္ျဖစ္၍ ကုသိုလ္ရသည္ဟု ဆိုႏိုင္ေစကာမူ) ရည္ရြယ္ရာသို႔ မေရာက္တတ္သျဖင့္ ၀မ္းနည္းဖို႔ ေကာင္းလွေပသတည္း။
(ဆရာၾကီးေရႊဥေဒါင္း ၏ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လက္ေတြ ့က်င့္စဥ္ တင္ျပီးသမွ် အတြဲ (၁) မွ ယခုအထိ ဖတ္လိုလ်င္)
ဆက္လက္ဖတ္ရႈရန္
