ဆရာၾကီး ေရႊဥေဒါင္း၏ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လက္ေတြ ့က်င့္စဥ္ (၃၁)

ကၽြႏ္ုပ္ေတြ႔ေသာ စိတ္သဘာ၀ (၇)

၀ိပႆနာအလုပ္ဟူသည္မွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ညိွဳ ႔ေသာ စိတ္ညိွဳ ႔အတတ္မ်ိဳး (auto suggestion) မဟုတ္ျခင္း။
သိလွ်င္ ကိစၥျပီးသည္ ဆိုသူမ်ား၏ အယူ၀ါဒကို ေခ်ပျခင္း။
တရား ‘ေပါက္ျပီ’ ဆိုသူမ်ားသည္ ဗုဒၶအား ၾကည္ညိဳမႈ ေလ်ာ့ပါးစေကာင္းသေလာ။

ဤေခတ္မွာ မဂ္တရား၊ ဖိုလ္တရားမ်ား စိတ္၀င္စားတတ္သူ အေတာ္အတန္ ေပါမ်ား၍ အခ်ိဳ ႔ေသာတရားပြဲမ်ားတြင္ နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္း တရားေဟာၾကားမည္ဟု ေၾကျငာျခင္းမ်ားလည္း ၾကားရ၏။ ထိုကဲ့သို႔ ထုတ္ေဖာ္ေၾကျငာေသာ တရားပြဲမ်ိဳးဆိုလွ်င္ အခါအခြင့္သင့္တိုင္း ကၽြႏ္ုပ္လည္း သြားေရာက္ၾကားနာတတ္၏။ ေဟာေျပာၾကေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားမွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ စာတတ္ေပတတ္ ေထရ္ၾကီး၀ါၾကီး နာမည္ၾကီးဆရာေတာ္ၾကီးမ်ား ျဖစ္ၾကပါေပသည္။ အျခားေသာ စကားမ်ားျဖင့္ ပလႅင္ခံျပီးေနာက္ နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္းတရား (လက္ေတြ႔အလုပ္ဟူ၍) ေဟာေျပာၾကရာတြင္ မည္ကဲ့သို႔ ဆင္ျခင္သံုးသပ္ရမည္ ဆိုသူမ်ားလည္း ပါရွိ၏။ ၄င္းတို႔ ေဟာေျပာေလ့ရွိသည္ကား ဥပမာ “ထမင္းစားေနခိုက္၌ လွမ္းယူလိုက္ေသာ လက္သည္ ရုပ္သိမ္းလိုက္ေသာအခါ၌ မရွိေတာ့၊ ပ်က္သြားခဲ့ေလျပီ။ ထမင္းတစ္လုတ္ ခြ႔ံရန္အတြက္ ဟလိုက္ေသာပါးစပ္သည္ ၀ါးလိုက္ေသာအခါ၌ မရွိေတာ့၊ ပ်က္သြားခဲ့ေလျပီ။ ထိုအျခင္းအရာကို ျမင္ေအာင္႐ႈရမည္။ လမ္းေလွ်ာက္ေသာအခါ၌လည္း လွမ္းလိုက္ေသာေျခေထာက္သည္ ခ်လိုက္ေသာအခါ၌ မရွိေတာ့၊ ပ်က္သြားခဲ့ေလျပီ။ ထိုအျခင္းအရာကို ျမင္ေအာင္႐ႈရမည္” စသည္ျဖင့္ ေဟာၾကားသည္ကို ၾကားနာရဖူးေလသည္။ ေဟာေျပာေသာပုဂၢိဳလ္သည္ ထိုကဲ့သို႔ျမင္သည္ဟု ၀န္မခံႏိုင္ေသး။ ၾကားနာေသာပရိသတ္မွာလည္း ေဟာေျပာပံုရွင္းပါေပသည္ဆိုကာ ထင္ျမင္သူ ရွားပါးလွေပလိမ့္မည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္... အထက္ပါဆင္ျခင္နည္းသည္ ‘ႏြားေရွ ႔ထြန္က်ဴး’ ဆိုေသာ စကားပံုကဲ့သို႔လည္းေကာင္း၊ လုပ္နည္းမပါဘဲ အေျဖကို ေဖာ္ထုတ္၍ ေျဖျခင္းကဲ့သို႔ လည္းေကာင္း ျဖစ္ေနေပေသာေၾကာင့္တည္း။

ဥပမာေဆာင္ျခင္း

ရွင္ဦးအံ့။ ဂဏန္းတြက္ခ်က္ေသာအခါ၌ အေျဖကိုေျဖျပ၍ မွတ္သားထားရံုႏွင့္ တြက္တတ္ျပီဟုမဆိုႏိုင္။ လုပ္နည္းပါနားလည္၍ အေျဖမွန္ရေအာင္ တြက္ခ်က္ႏိုင္ေသာ အခါမွသာ တြက္တတ္ျပီဟု ဆိုသင့္ျခင္းကို လူတိုင္း လက္ခံၾကေပလိမ့္မည္။ ဥပမာ-စပါးတင္း ၁၀၀လွ်င္ ၂၈၅က်ပ္ႏႈန္းႏွင့္ စပါး ၁၃တင္းအတြက္ မည္မွ်က်သင့္ပါသနည္းဟု သိလိုလွ်င္ ဘံုသုဥ္းကိန္းတြက္နည္းျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ သို႔တည္းမဟုတ္ ‘မိန္းမတြက္’ တြက္နည္းျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ တြက္တတ္ရေပလိမ့္မည္။ ထိုကဲ့သို႔ မဟုတ္ဘဲ၊ ၁၃တင္းအတြက္ ၃၇က်ပ္ႏွင့္ ၅ျပားက်သည္ဟု ေျဖဆိုႏိုင္ေစဦး။ အဘယ္ကဲ့သို႔ တြက္သနည္းဟု ေမးသည့္အခါ ‘ဟုိတစ္ခါတုန္းက ေရာင္းဖူးလို႔ မွတ္ထားတာပဲ’ ဟုေျဖဆိုေသာ လယ္သမားသည္ တြက္ခ်က္တတ္သည္ဟု မဆိုႏိုင္ေခ်။ စပါး၁၃တင္းအတြက္ ၃၇က်ပ္ႏွင့္ ၅ျပားက်ျခင္းသည္ မွန္ကန္ေသာ္လည္း ေစ်းႏႈန္းေျပာင္းလဲသည္ျဖစ္ေစ၊ တင္းေရကို ေျပာင္းလဲသည္ျဖစ္ေစ ၄င္းလယ္သမားသည္ အေျဖမွန္ကို ေျဖႏိုင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ေခ်။

ႏြားေရွ ့ထြန္က်ဴးပံု

၀ိပႆနာ႐ႈရာ၌လည္း လွမ္းေသာေျခေထာက္သည္ ခ်လိုက္ေသာအခါ၌ မရွိေတာ့၊ ပ်က္စီးသြားခဲ့ေလျပီဆိုျခင္းမွာ မွန္ကန္ေသာ သေဘာတရားပင္ျဖစ္ပါ၏။ သို႔ေသာ္...မိမိျမင္ေသာ အျမင္မဟုတ္။ ျမင္ျပီးေသာ ပုဂၢိဳလ္က ေဖာ္ထုတ္္ေျပာထားခဲ့ျခင္းမွ်သာ ျဖစ္၏။ ထိုသူျမင္ေသာအျမင္ကို မိမိကလိုက္၍ ျမင္ႏိုင္သည္မဟုုတ္။ အထက္ပါဥပမာတြင္ ‘ဘံုသုဥ္းကိန္း’ သို႔မဟုတ္ ‘မိန္းမတြက္’ တြက္နည္းျဖင့္ တြက္တတ္ေအာင္ သင္ထားပါမွ အေျဖမွန္ရေအာင္ တြက္တတ္မည္ျဖစ္သကဲ့သို႔၊ နာမ္ရုပ္တို႔၏ အပ်က္တရားကို ျမင္တတ္ေအာင္ လုပ္နည္းႏွင့္တကြ ေလ့က်င့္ထားပါမွ မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ ျမင္ႏိုင္ေသာအေျခသို႔ ေရာက္ေပလိမ့္မည္။ ခ်လိုက္ေသာေျခေထာက္သည္ ေရွ ႔သို႔မပါခဲ့၊ ပ်က္သြားခဲ့ေလျပီ ဆိုေသာနည္းျဖင့္ ႐ႈမွတ္ျခင္းသည္ ‘အေျဖမွန္’ကို ႏွလံုးသြင္းေနျခင္းမွ်သာျဖစ္၏။ လုပ္နည္းမပါသည့္အတြက္ေၾကာင့္ ကိုယ္တိုင္မေျပာႏိုင္ေအာင္ ရွိေနၾကေလသည္။ လုပ္ပံုလုပ္နည္း ဟန္မက်ဘဲ အေျဖမွန္ကိုခ်ည္း ႏွလံုးသြင္းျခင္းျဖင့္ ထင္ျမင္ပါသည္ဆိုေသာသူမ်ားသည္ ကိုယ့္စိတ္ကို ကိုယ္ညိွဳ ႔ေသာနည္း (auto suggestion) မွ်သာျဖစ္၏။ ‘ညွိဳ ့’ဖန္မ်ားေသာေၾကာင့္ ထင္ျမင္သည္ဆိုလွ်င္ တကယ့္ဉာဏ္အျမင္ မဟုတ္ႏိုင္။ ျမင္သည္ဟု ထင္မွတ္ျခင္းသာ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ မွန္ေသာအေျဖပင္ ျဖစ္ေစကာမူ ညိွဳ ့ေသာနည္းျဖင့္ ရစေကာင္းသည္ မဟုတ္။ ညိွဳ ႔ေသာနည္းျဖင့္လုပ္လွ်င္ အျဖဴကို အမဲထင္၍ လာေစႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ယထာဘူတက်ေသာ နည္းမဟုတ္ႏိုင္ေခ်။ ေျခလွမ္းတိုင္း ေျခေထာက္ေတြ ပ်က္ေနသည္ဟု (ကိုယ္တိုင္ မျမင္ေသးဘဲ) ေရွ ႔မွလမ္းေၾကာင္းေပးျပီး ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္လာေအာင္ လုပ္ျခင္းသည္ ကိုယ့္စိတ္ကို ‘ညိွဳ ႔’ေသာ နည္းမွ်သာျဖစ္၍ မွန္ကန္ေသာသဘာ၀ကို ထိုးထြင္း၍ ျမင္ျခင္းမဟုတ္ေခ်။ ထို႔ေၾကာင့္ လုပ္နည္းအမွန္ကို ေရွးဦးစြာ မရွာဘဲ၊ အေျဖကို လက္ဦးႏွလံုးသြင္းေသာ နည္းျဖစ္၍ ‘ႏြားေရွ ႔ထြန္က်ဴး’ ဟု ဆိုခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေလသည္။

မလြဲေခ်ာ္ႏိုင္ေသာနည္း

သို႔ဆိုလွ်င္ သေဘာသဘာ၀ကို ထိုးထြင္း၍ အမွန္အတိုင္း ျမင္ႏိုင္ေအာင္ အဘယ္ကဲ့သို႔ ျပဳလုပ္ရပါမည္နည္း။ ဗုဒၶေဟာေတာ္မူခဲ့သည့္ ‘ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ’နည္းသည္ (ခဲယဥ္းပင္ ခဲယဥ္းေသာ္လည္း) မလြဲမေခ်ာ္ႏိုင္ေသာနည္း၊ ယုတ္စြအဆံုး ဉာဏ္ရည္တက္ေစေသာနည္း၊ စိတ္ဆင္းရဲျခင္းမွ သက္သာရာရေစႏိုင္ေသာနည္း၊ အမွန္ႏွင့္အမွားကို ပိုင္းျခားသိျမင္ေစတတ္ေသာ နည္းျဖစ္သည္ဟု ရဲရဲၾကီး ေထာက္ခံလိုက္သည္။ နာမ္ရုပ္တို႔၏ သဘာ၀ကို ထိုးထြင္းသိျမင္ျခင္းမရွိပါဘဲလ်က္၊ ေျခေထာက္ၾကီးပ်က္ေနပါသည္ဟု ၾကိဳတင္ျပီး ‘စိတ္ညိွဳ ႔’ျခင္းျဖင့္ ထင္မွတ္လာေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းသည္ အဘယ္မွာ ယထာဘူတက်ႏိုင္ပါမည္နည္း။ ရုပ္နာမ္၏ သဘာ၀ကို ထိုးထြင္းသိျမင္ေအာင္ ျပဳလုပ္ရာတြင္လည္း ‘ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ’ နည္းအရ ရုပ္နာမ္ကို ေစာင့္၍ ၾကည့္ျခင္းထက္ ေသခ်ာေသာနည္းသည္ အဘယ္မွာ ရွိႏိုင္ပါမည္နည္း။

ေစာင့္ၾကည့္မွ သိႏိုင္ပံု

ပမာဆိုေသာ္ လူတစ္ေယာက္အေၾကာင္း ေကာင္းေကာင္းသိလိုပါသည္ဆိုက ဟိုလူသည္လူမ်ားထံမွ စံုစမး္ေမးျမန္းျခင္း၊ သူ ႔သတင္းကို နာခံျခင္း စသည္တို႔ထက္ ထိုလူႏွင့္ ပူးေပါင္းျပီး မကြဲမကြာ ေစာင့္ၾကည့္ျခင္းသည္ သာ၍ေသခ်ာသည္ဟု ၀န္ခံႏိုင္ၾကမည္ မဟုတ္ပါေလာ။ ‘လူေကာင္းၾကီးတစ္ေယာက္’ဟူ၍ လူအမ်ားက ေျပာၾကေသာ္လည္း အတူေနျပီး ေစာင့္ၾကည့္လိုက္ေသာအခါ ျခင္၊ ၾကမ္းပိုးစသည္မ်ားကို သတ္ျခင္းလည္း ေတြ႔ခ်င္ေတြ႔ရမည္။ မိမိအား တစ္မ်ိဳးေျပာ၍ အျခားလူမ်ားအား တစ္မ်ိဳးေျပာျခင္းမ်ားလည္း ေတြ႔ခ်င္ေတြ႔ရမည္။ ေစ်းသည္ကေမ့ျပီး ပိုက္ဆံမေတာင္းဘဲေနမိ၍၊ ထြက္လာေသာအခါတြင္ မိမိကသတိရေသာ္လည္း ပိုုက္ဆံကို ျပန္၍မေပးဘဲ ေနခ်င္လည္းေနမည္။ လင္ေသေၾကႊပူေသာ မုဆိုးမက ေရာင္းခ်င္ေသာပစၥည္းကို ဖိႏွိပ္ျပီး ေစ်းဆစ္ခ်င္လည္း ဆစ္မည္။ မမွန္ေသာစကားကို လူတစ္ေယာက္အား ေျပာလိုသည့္အခါ ေစာင့္ၾကည့္သူအား မ်က္စိမွိတ္ျပျပီး ယုတၱိယုတၱာဆင္၍ ေျပာခ်င္လည္း ေျပာမည္။ ဤသို႔ေသာ အျခင္းအရာမ်ားကို အျခားလူမ်ား မသိၾက မျမင္ၾကေသာ္လည္း၊ အျမဲ ေစာင့္ၾကည့္ေနေသာ လူကမူ ျမင္ႏိုင္မည္၊ သိႏိုင္မည္ မဟုတ္ပါေလာ။

(ဆရာၾကီးေရႊဥေဒါင္း ၏ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လက္ေတြ ့က်င့္စဥ္ တင္ျပီးသမွ် အတြဲ (၁) မွ ယခုအထိ ဖတ္လိုလ်င္)

ဆက္လက္ဖတ္ရႈရန္

ဘာလို႔ လမ္းဆံုးမေရာက္တာလဲ

ရန္ကုန္တိုင္း၊ တိုက္ႀကီးၿမိဳ႕နယ္၊ လိေမၼာ္ၿခံေက်းရြာ
ျမစိမ္းေတာင္ဆရာေတာ္ ဘဒၵႏၲ ဇာေနယ်

ဦးျမသန္းစံႏွင့္အေမးအေျဖ

ဆက္လက္ဖတ္ရႈရန္

၀ိပႆနာႏွင့္ စိပ္ပုတီး

ယခုအခါ ၀ိပႆနရာတရားစခန္း အမ်ားစုတြင္ ေယာဂီမ်ား ပုတီးမစိပ္ၾကရန္ စည္းကမ္းခ်က္ သတ္မွတ္ထားသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ သင့္ပါေပသည္။ တရားစခန္းတြင္ တရားအားထုတ္ေရးသည္သာ အဓိကျဖစ္သည္။ တေန႔လံုးလိုလို တရားအားထုတ္ရသျဖင့္ ပုတီးစိပ္ခ်ိန္ မေပးႏိုင္ေပ။ တရားရႈနည္းကိုသာ အဓိက ေလ့လာဆည္းပူး အားထုတ္ရမည္ျဖစ္သျဖင့္ ပုတီးစိပ္ရန္ မလိုအပ္ေပ။ ထိုစည္းကမ္းခ်က္ကို ကၽြႏ္ုပ္တို႔ သေဘာေပါက္နားလည္၍ ေထာက္ခံျခင္းျပဳအပ္ပါသည္။

သို႔ရာတြင္ တရားစခန္းျပီးဆံုး၍ မိမိတို႔ေနအိမ္မ်ားသို႔ ျပန္ေရာက္ၾကေသာအခါ အခ်ိဳ႔က စိပ္ပုတီးကို စြန္႔လိုက္ၾကသည္ကို ၀မ္းနည္းဖြယ္ ေတြ႔ရသည္။ စင္စစ္ ေနအိမ္၌ တရားအားထုတ္မႈကို တစ္နာရီ ႏွစ္နာရီ စသျဖင့္ တစ္ႀကိမ္ ႏွစ္ႀကိမ္သာ ႀကိဳးၾကားႀကိဳးၾကား ျပဳက်င့္ႏိုင္ၾကသည္။ ဤသို႔ေသာ အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ ပုတီးစိပ္ရန္ မလိုေတာ့ဟု ယူဆကာ ပုတီးကို စြန္႔ပယ္လိုက္ၾကသည္မွာ ၀မ္းနည္းဖြယ္ျဖစ္သည္။ ၀ိပႆနာတရား အားထုတ္သူသည္ စိပ္ပုတီးကိ္ုင္ေဆာင္ရန္ မလိုေတာ့ ဟူ၍ အခ်ိဳ ႔ခံယူေနၾကသည္ကို ၀မ္းနည္းဖြယ္ ျမင္ေတြ႔ေနရသည္။

မူလအစက စိပ္ပုတီးသည္ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား အသံုးျပဳေသာ အသံုးအေဆာင္ကား မဟုတ္ေပ။ ျဗဟၼဏ၀ါဒႏွင့္ မဟာယာနတို႔မွ ဆက္ႏြယ္လာသည့္ တႏၲရ၊ မႏၲရ ဂိုဏ္း၀င္မ်ား၏ ကိုယ္ပိုင္ အသံုးအေဆာင္သာ ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ေရွးေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ျမန္မာႀကီးတို႔သည္ တႏၲရ၊ မႏၲရ ဂိုဏ္းတို႔၏ ပုတီး အသံုးျပဳနည္းကို အတုယူျပီး တီထြင္မႈျပဳခဲ့ၾကသည္။ မိမိတို႔ကိုးကြယ္သည့္ ဘာသာအရ ဘုရားဂုဏ္စသည့္ ဂုဏ္ေတာ္မ်ားကို ပြားမ်ားရာတြင္ ဂုဏ္ေတာ္အေရအတြက္ကိုလည္း သိရ၊ စိတ္တည္ၾကည္မႈလည္း ရေအာင္ စိပ္ပုတီးကို အသံုးျပဳခဲ့ၾကသည္။ စိပ္ပုတီးအကူအညီျဖင့္ ဗုဒၶါႏုႆတိဘာ၀နာကို ပြားမ်ားခဲ့ၾကသည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ဂုဏ္ေတာ္မ်ား ပြားမ်ားမႈ၌သာမက အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ ဟူေသာ လကၡဏာေရးသံုးပါးကို ဆင္ျခင္သည့္အခါတြင္လည္း စိပ္ပုတီးကို တိုးခ်ဲ႔ အသံုးျပဳခဲ့ၾကသည္။ ပုဂံေခတ္ကတည္းက ကၽြႏ္ုပ္တို႔၏ ဘိုးဘြားမ်ား ျပဳလာခဲ့ေသာ အစဥ္အလာေကာင္းပင္ ျဖစ္သည္။

ထိုအစဥ္အလာေကာင္းကို ပစ္ပယ္မည္ဆိုလွ်င္ အလြန္၀မ္းနည္းဖြယ္သာ ျဖစ္ေပမည္။ တရားစခန္းမ်ားမွအပ အျခားေနရာမ်ားတြင္ မည္သို႔ပင္ ၀ိပႆနာတရားကို အားထုတ္ေစကာမူ အားလပ္ခ်ိန္တြင္ စိပ္ပုတီးကိုေတာ့ လက္စြဲ ျပဳသင့္ေပသည္။ ၀ိပႆနာအားထုတ္မႈတြင္ အလြန္ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားေသာ လယ္တီဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီး၏ ဓာတ္ပံုအခ်ိဳ႔ကို ရႈပါ။ လက္တြင္ စိပ္ပုတီးကိုင္ထားသည္ကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါသည္။

အလားတူပင္ အနာဂါမ္ဆရာသက္ႀကီး၏ ဓာတ္ပံုကိုလည္း ရႈပါ။ လက္ထဲတြင္ စိပ္ပုတီးကိုင္ထားသည္ကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါသည္။(အခ်ိဳ႔က ထိုအခ်က္ကို ပယ္ဖ်က္လိုသျဖင့္ ယခုေခတ္၌ လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးႏွင့္ အနာဂါမ္ဆရာသက္ႀကီးတို႔၏ ဓာတ္ပံုမ်ားကို ျပန္လည္ကူးယူ ပံုႏွိပ္ရာ၌ စိပ္ပုတီးကို ကြန္ပ်ဴတာျဖင့္ ပယ္ေဖ်ာက္ထားသည္ကို ၀မ္းနည္းဖြယ္ ေတြ႔ေနရေပသည္။)

စိပ္ပုတီးႏွင့္ပတ္သက္၍ စစ္ကိုင္းေတာင္ အေနာက္ ပရကၠမဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး အဆံုးအမကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္ တင္ျပလိုပါသည္။ ဆရာေတာ္ႀကီးသည္ ၀ိပႆနာတရားကို အံ႔ခ်ီးဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္ပင္ အားထုတ္ေတာ္မူေသာ ဆရာေတာ္ႀကီး ျဖစ္သည္။ တေန႔တြင္ ဆရာေတာ္ႀကီး၏ မနီးမေ၀း၌ ဒကာသံုးဦး စုေ၀း စကားေျပာေနၾကသည္။ စကား၀ိုင္း တစ္နာရီခန္႔ ၾကာေသာအခါ ဆရာေတာ္ႀကီးက ထိုသံုးေယာက္ကိုေခၚ၍-မင္းတို႔ကြယ္၊ ကေလးေတြလဲ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ေျပာရမွာ ၀န္ေလးလိုက္တာ၊ စကားမ်ားေနၾကလို႔ ျဖစ္ပါ့မလားကြယ္၊ ေတာ္ရံုေျပာရ ေတာ္ၾကေရာ့ေပါ့။ စကားေျပာေနမယ့္အစား ပုတီးမ်ားစိပ္ေနၾကရင္ ဘယ္ေလာက္ေကာင္းမလဲ ကြယ္-ဟု ဆံုးမေတာ္မူသည္။

ထိုအထဲတြင္ ၀ိပႆနာတရား အားထုတ္ေလ့ရွိေသာ ပုဂၢိဳလ္တဦးလည္း ပါသည္။ ထိုပုဂၢိဳလ္က ၀ိပႆနာ အားထုတ္ေနသူသည္ ပုတီးစိပ္ရန္ မလို-ဟု ခံယူထားသည္။ ထိုပုဂၢိဳလ္အား အထူးရည္ရြယ္လ်က္ ဆရာေတာ္ႀကီးက ၀ိပႆနာ မည္မွ်ပြားမ်ား အားထုတ္ေနေန ပုတီးကိုေတာ့ လက္မလြတ္ရဘူးကြယ့္။ အဂၤုတၱိဳရ္ ဧကနိပါတ္ အ႒ကထာမွာ ဘယ္ကမၼ႒ာန္း စီးျဖန္းစီးျဖန္း ျငီးေငြ႔လာရင္ ဗုဒၶါႏုႆတိ ကမၼ႒ာန္းကို စီးျဖန္းရမယ္။ ဗုဒၶါႏုႆတိပြားမ်ားလို႔ စိတ္ၾကည္လင္လာတဲ့အခါက်မွ မိမိအားထုတ္ေနက် ကမၼ႒ာန္းကို ျပည္လည္ပြားမ်ား အားထုတ္ရမယ္။

ဥပမာ-ခြန္အားဗလႏွင့္ျပည့္၀တဲ့ သစ္ခုတ္သမားေယာက်္ားဟာ သစ္ပင္မျပတ္ခင္ ရဲတင္းက်ိဳးပဲ့ေသာ္ ပန္းပဲသို႔ ျပန္လည္ျပဳျပင္ျပီး သစ္ပင္ကို ျပန္လည္ခုတ္ရသလိုပါပဲ။ အဲဒီေတာ့ ပန္းပဲႏွင့္တူတဲ့ ဗုဒၶါႏုႆတိ ကမၼ႒ာန္းကို လႊင့္ပစ္ထားလို႔ မရဘူးကြယ့္။ ဗုဒၶါႏုႆတိ ကမၼ႒ာန္းကို စီးျဖန္းတဲ့အခါမွာလဲ ပုတီးနဲ႔က ပိုျပီး သမာဓိရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဗုဒၶါႏုႆတိကို လက္မလြတ္သလို ပုတီးကိုလဲ လက္မလႊတ္ရဘူးကြယ့္။ ဟူ၍ ရွင္းျပမိန္႔ေတာ္မူခဲ့ေပသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ကၽြႏ္ုပ္တို႔သည္ ၀ိပႆနာတရားကိုလည္း အားထုတ္ၾကရပါမည္။ စိပ္ပုတီးကိုလည္း မပစ္ပယ္သင့္ ၾကပါ။ အရာရာတြင္ အစြန္းမေရာက္ဘဲ မဇၩိမပဋိပဒါတည္းဟူေသာ လမ္းမွန္ကို က်င့္သံုးေတာ္မူႏိုင္ၾကပါရန္ တင္ျပအပ္ပါသည္။

(ျမတ္မဂၤလာ ၂၀၀၃-ခု မတ္လ)

အေနာက္ပရကၠမ ဆရာေတာ္ႀကီးႏွင့္ စိပ္ပုတီး

စစ္ကိုင္းေတာင္ အေနာက္ပရကၠမဆရာေတာ္ႀကီး ဘဒၵႏၲ၀ဏၰာစာရ (၁၂၆၈-၁၃၃၇) သက္ေတာ္ထင္ရွားရွိစဥ္က ျဖစ္သည္။

တစ္ေန႔တြင္ အေနာက္ပရကၠမေခ်ာင္၌ ဘိုးသက္ရွည္၊ ဘိုးလံုး၊ ဦးေက်ာ္စိုးတို႔သည္ ဆရာေတာ္ႏွင့္ မနီးမေ၀းတြင္ စုေ၀းစကားေျပာေနၾက၏။ စကား၀ိုင္း တစ္နာရီခန္႔ၾကာေသာအခါ ဆရာေတာ္ႀကီးက ထို ၃-ေယာက္ကိုေခၚ၍ "မင္းတို႔ကြယ္၊ ကေလးေတြလည္း မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ေျပာရမွာ ၀န္ေလးလိုက္တာ၊ စကားမ်ားေနၾကလို႔ကြယ္ ျဖစ္ပမလား။ ေတာ္ရံုေျပာၾက ေတာ္ၾကေရာ့ေပါ့။ စကားေျပာေနမယ့္အစား ပုတီးမ်ားစိပ္ေနၾကရင္ ဘယ္ေလာက္ေကာင္းမလဲ ကြယ္"ဟု ကရုဏာေရာယွက္ျပီး ညည္းညဴသံပါ ဖက္၍ မိန္႔ျမြက္ေျပာဆို၏။

သို႔ေျပာဆိုရာမွ ဆရာေတာ္ႀကီးက ေမာင္လံုး ပုတီးပါလား-ဟုေမး၏။ ဘိုးလံုးသည္ ပုတီးမကိုင္သည္မွာ ႏွစ္အေတာ္ၾကာျပီျဖစ္၏။ သူသည္ ၀ိပႆနာေယာဂီတဦးျဖစ္၍ ပုတီးမကိုင္၊ ၀ိပႆနာ ကမၼ႒ာန္းခ်ည္း ဦးစားေပးထိုင္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ပုတီး ပါမလာ။ ဆရာေတာ္ႀကီးက ေမးေနျပန္ေတာ့လည္း ပုတီးမကိုင္ေၾကာင္း မေလွ်ာက္၀ံ႔၍ ပုတီးရွိပါတယ္ဘုရား-ဟု ေလွ်ာက္ထား၏။

ဆရာေတာ္ႀကီးက ရွိရင္ ပါသလား-ဟု ေမး၏။ ဘိုးလံုးလည္း ကြယ္ဖံုး၍ မရေတာ့မွန္း သိသျဖင့္ အိမ္မွာရွိပါ တယ္ဘုရား-ဟု ေလွ်ာက္၏။ ဆရာေတာ္ႀကီးက ေအး မင္းလိုျဖင့္ကြယ္ ေစ်းထဲမွာ ပုတီးေတြအမ်ားႀကီး ရွိတာေပါ့-ဟု မိန္႔ေတာ္မူျပီး အရြယ္ႀကီးလာရင္ ပုတီးေဆာင္ရမယ္။ ၀ိပႆနာ မည္မွ်ပြားမ်ားအားထုတ္ေနေန၊ ပုတီးကိုေတာ့ လက္မလႊတ္ရဘူး။ အဂၤုတၱိဳရ္ ဧကနိပါတ္ အ႒ကထာမွာ ဘယ္ကမၼ႒ာန္း စီးျဖန္းစီးျဖန္း ျငီးေငြ႔လာရင္ ဗုဒၶါႏုႆတိကမၼ႒ာန္းကို စီးျဖန္းရမယ္။ ဗုဒၶါႏုႆတိပြားမ်ားလို႔ စိတ္ၾကည္လင္လာတဲ့အခါက်မွ မိမိအားထုတ္ေနၾက ကမၼ႒ာန္းကို ျပန္ပြားမ်ားအားထုတ္ရမယ္။

ႈဥပမာ-ခြန္အားဗလနဲ႔ျပည့္၀တဲ့ သစ္ခုတ္သမားေယာက်္ားဟာ သစ္ပင္မျပတ္ခင္ ရဲတင္းက်ိဳးပဲ့တဲ့အခါ ပန္းပဲမွာ ျပန္လည္ျပဳျပင္ျပီး သစ္ပင္ကို ျပန္လည္ခုတ္ရသလိုပါပဲ။ အဲဒီေတာ့ ပန္းပဲနဲ႔တူတဲ့ ဗုဒၶါႏုႆတိကမၼ႒ာန္းကို လႊတ္ပစ္ထားလို႔မရဘူးကြဲ႔။ ဗုဒၶါႏုႆတိကမၼ႒ာန္းကို စီးျဖန္းတဲ့အခါမွာလည္း ပုတီးနဲ႔က ပိုျပီး သမာဓိရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဗုဒၶါႏုႆတိ လက္မလႊတ္သလို ပုတီးကိုလည္း လက္မလႊတ္ရဘူး-ဟု အမိန္႔ရွိ၏။

ဘိုးလံုးကို ဆံုးမျပီးလွ်င္ ဆရာေတာ္ႀကီးက ဦးေက်ာ္စိုး-အား ပုတီးပါလား-ဟု ေမး၏။ ဦးေက်ာ္စိုးက လည္ပင္းမွပုတီးကို ကပ်ာကသီျဖဳတ္၍ ျပေလ၏။ ဆရာေတာ္ႀကီးသည္ ဦးေက်ာ္စိုးအားလည္း ပုတီးစိပ္ရန္ တိုက္တြန္းျပန္၏။ ထို႔ေနာက္ ဘိုးသက္ရွည္အား ပုတီးပါလား-ဟု ေမးျပန္၏။

ဘိုးသက္ရွည္ကလည္း မရွိပါဘုရား-ဟု ရိုးသားစြာ ေလွ်ာက္၏။ အရင္ကရွိပါတယ္၊ ဘယ္ေရာက္သြားလို႔လဲ-ဟု ထပ္မံေမးျပန္၏။ ဘိုးသက္ရွည္က ရွဥ့္ခ်ီသြားလို႔ပါဘုရား-ဟု အမွန္ကို ေလွ်ာက္ထားလိုက္၏။ ဆရာေတာ္ႀကီးက ဒါျဖင့္ ေမာင္ရီ-လာလွ်င္ ပုတီးမွာလိုက္။ ပုတီးက ရွိမွျဖစ္မယ္-ဟု မိန္႔ေတာ္မူေလသည္။

အကိုး။ ။ စစ္ကိုင္းေတာင္ အေနာက္ပရကၠမဆရာေတာ္၏ ျဖစ္စဥ္ႏွင့္ က်င့္စဥ္မ်ား။(အရွင္စာရိႏၵ၊ ဓမၼာစရိယ)

မင္းေစာထက္
(ျမတ္မဂၤလာ ၂၀၀၉-ခု ဒီဇဘၤာလ)

(မဂၤလာသတင္းစဥ္ မွ ျပန္လည္ကူးယူ ေဖာ္ျပပါသည္။)

ဆက္လက္ဖတ္ရႈရန္

Stying With The Moment

Q&A With Dr. Daw Thynn Thynn

R: You say I can meditate in daily life by cultivating sati (paying attention) in my mind. But I find that very difficult; my mind is too distracted.

Thynn: That is not unusual. You see, to focus on your mind as you function in everyday life, you need to turn your mind inside out. Indeed, your mind must be strong and focused in order to be mindful of itself. So naturally it is difficult to focus on your mind if you are agitated or distracted.

R: How can I start then?

Try being mindful of whatever you are doing at the moment -- walking, sitting, bathing, cleaning, looking at a flower. You can do this at any time and in any place. As you train your mind to focus, you will find you are less distracted. Later, as you go on, you can be mindful of your thoughts and emotions as they arise.

Suppose you are driving. You have to pay attention to the driving, don't you?
Your mind has to be there at the time and place of driving, concentrating on the road, watching the other drivers. You cannot afford to be distracted too much by other thoughts. It is something like meditation on the task at hand. But often we do not carry out other tasks in this concentrated way.

D: Why not?

Probably because they are less dangerous than driving. But you can apply the same principle to other activities. Suppose you are eating. If your mind is distracted, you may not even be aware of tasting the food, let alone enjoying it. Only when you focus on eating can you really enjoy the food.

The same is true even in passive activities. Suppose you are sitting on a bus.
Try simply to be where you are, rather than letting your mind wander. Train your mind to focus on your surroundings. Be aware of the other people on the bus, how fast the bus is going, and where it is going. This is a very good way to start meditation. Simply be where you are rather than letting your mind roam.

P: I have tried being mindful of the moment. But it is strenuous and I get all tangled up.

For goodness sakes, staying with the moment is only a figure of speech. It is not a commandment to be followed rigidly. This is not a proficiency test. You must understand this from the outset; otherwise you will be tied up in knots trying too hard every second of the day.

If you become too involved with staying in the moment, you lose the art of living -- of free flowing.

You must realize that staying with the moment is just a means to break the mind's old habits. Usually the mind flitters between thoughts and feelings about the past, present and future. Staying with the moment is just a way to train the mind to cease flitting.

It is not important that you be with the moment every single moment of the day. What is important is that you learn to get out of the constant mental run-around and to be more focused and grounded.

Once you break the habit of the roaming mind, you will find you are more centered and more with the present moment.

SD: What do we gain from this?

That is a very pertinent question. Of course, you will have better concentration, but you can achieve concentration without learning the art of meditation. Many activities -- golf, chess, reading -- enhance concentration.

SD: What is the difference between those activities and moment-to-moment meditation?

If you look into the process involved in those activities, you will see an element of desire -- the desire to achieve perfection, to win a game, to feel good, whatever. You are motivated by desire. Also, there is an end to the activity and so to the concentration. Concentration is also very important in meditation, but it is not everything. If we simply concentrate, we will not get any further benefit.

To meditate, it is crucial to be mindful without desire, without aversion, without likes and dislikes, and without goals.

If you can be mindful without judgments and without likes and dislikes, then you are practicing with an inner silence or equanimity, called upekkha in Pali.

This is true in both formal sitting meditation and in the informal, unstructured meditation we are discussing now. Two elements are involved: staying with the moment and viewing everything without likes and dislikes.

R: Oh, it's not that easy. We have to do more than just notice our surroundings.

No, it's not easy. That's why it's better to start slowly by focusing on a particular moment. You may not be good at it all at once. But you will find that this practice of staying with the moment facilitates the inner silence. If you concentrate on the moment, and if your concentration is good, then no stray thoughts will enter your mind. As you practice, not only will you be more focused, but you will also become more alert and sensitive to what is happening around you. When your mindfulness is strong, then you can direct your attention inward to your mind, your emotions or your thoughts.

SD: So just being mindful is not enough?

That's right. Being mindful is not sufficient. It is only a means. What is crucial is incorporating equanimity or upekkha into your mindfulness.

SD: Will upekkha lead to inner silence?

Yes, the only way that will lead the mind to silence is upekkha. Upekkha is not just a product of meditation training. It is itself a tool in meditation. When you become proficient at looking with equanimity at your own mind, your thoughts and your emotions, then this upekkha approach will also spill over into other areas of life. You will begin to listen, look, feel and relate to everything with upekkha.

Just mindfulness and concentration do not constitute meditation; equanimity must be a constant ingredient.

SD: Doesn't upekkha mean detachment?

Sometimes it is translated as detachment, but that translation is very inadequate. You have to understand that upekkha transcends both detachment and attachment. When you are detached, you may also become indifferent if you are not careful. This indifference can lead to dissociation and subtle rejection. Upekkha transcends not only non-attachment, but also rejection. The mind is very tricky and has many nuances you have to be aware of.

The full essence of upekkha is to go beyond attachment and detachment, beyond likes and dislikes, to relate to things as they are.

So it is crucial that you begin your mindfulness right from the start on the basis of upekkha, the nondualistic, the Middle Way. When you can view the world and your own mind or yourself with upekkha, then you are already on the right path of meditation.

From "Living Meditation, Living Insight" By Dr. Daw Thynn Thynn
ဆက္လက္ဖတ္ရႈရန္

ဆရာၾကီး ေရႊဥေဒါင္း၏ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လက္ေတြ ့က်င့္စဥ္ (၃၀)

ေ၀ဒနာဦးစီးေသာ ႐ႈနည္း

တဖန္ေ၀ဒနာကို ဦးစားေပး၍ ႐ႈေသာ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ နည္းလမ္းရွိေသး၏။ အျပင္မွ တိုက္ခတ္ေသာ ရူပါရံု၊ သဒၵါရံုစသည္တို႔ေနာက္သို႔မလိုက္ဘဲ၊ မိမိကိုယ္၌ ခံစားလ်က္ရွိေသာ ေ၀ဒနာကို ႐ႈလိုသည္ဆိုအံ့။ မည္သည့္အခ်ိန္အပိုုင္းအျခား၌ျဖစ္ေစ၊ သတၱ၀ါသည္ ေ၀ဒနာ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးကို ခံစားလ်က္သာရွိ၏။ သုခေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဒုကၡေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေသာမနႆေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေဒါမနႆေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဥေပကၡာေသာ္လည္းေကာင္း၊ တစ္ခုေသာအခ်ိန္အပိုင္းအျခားတြင္ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳး ခံစားလ်က္ရွိ၏။ သုခေ၀ဒနာသည္ မည္သို႔ရွိေလသနည္းဟု အေျခာက္တိုက္ေတြးေတာမွန္းဆေနရန္မဟုတ္။ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္ ဆတ္ဆတ္ ခံစားလ်က္ရွိေသာ ေ၀ဒနာကို ႐ႈရန္ျဖစ္သည္။ မည္သည့္အနာေရာဂါမွ် မရွိေသာ သူတစ္ေယာက္သည္ပင္ ပက္လက္ကုလားထိုင္ေပၚတြင္ထိုင္လ်က္ မိမိကိုယ္၌ ခံစားလ်က္ရွိေသာ ေ၀ဒနာတစ္ခုခုကို ရွာတတ္လွ်င္ ေတြ႔မည္သာျဖစ္၏။ တစ္စံုတစ္ရာ ဘာမွ်မျဖစ္ပါဟုဆိုလွ်င္ ဥေပကၡာေ၀ဒနာမ်ိဳးျဖစ္ေနသည္ကို ေတြ႔ရေပလိမ့္မည္။ ဘာမွ်မျဖစ္ဆိုေသာ ဥေပကၡာေ၀ဒနာဟူသည္ ဘယ္လိုရွိေနသနည္းဟု မိမိကိုယ္၌ စူးစိုက္ရွာလိုက္လွ်င္ ေတြ႔ရမည္သာ ျဖစ္ေလသည္။ ဥေပကၡာေ၀ဒနာ ခံစားပံုကို တစ္ၾကိမ္ေတြ႔ေအာင္ ရွာတတ္ျပီးေနာက္ အာရံုျပဳတိုင္း ေတြ႔လိမ့္မည္သာျဖစ္၏။

ထို႔ေနာက္တြင္ ၀မ္းသာျခင္း၊ ေဒါသျဖစ္ျခင္း၊ ခ်မ္းသာျခင္း၊ ဆင္းရဲျခင္းစေသာ ေ၀ဒနာမ်ားသည္ တစ္လွည့္တစ္ပတ္စီ ေျပာက္က်ားေျပာက္က်ား ရံဖန္ရံခါ ေပၚလာတတ္သည္ျဖစ္ရာ ေပၚလာတိုင္း၊ ေပၚလာတိုင္း ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္ သတိႏွင့္႐ႈျခင္းသည္ ေယာဂီ၏အလုပ္ျဖစ္၏။ စိတၱႏုပႆနာအလုပ္သည္ စိတ္သဘာ၀ကို ယထာဘူတက်က် သိေစရန္အတြက္ျဖစ္သကဲ့သို႔ ေ၀ဒနာကို႐ႈျခင္းသည္လည္း ေ၀ဒနာ၏သဘာ၀ကို ထိုးထြင္းသိျမင္ေစရန္ျဖစ္၏။ ေ၀ဒနာတို႔၏ေျပာင္းလဲပံု၊ အခိုက္အတန္႔မွ် ေပၚလာပံု၊ အျမဲမဟုတ္ပံု၊ ကိုယ္ပိုင္ပစၥည္းမဟုတ္ပံုတို႔ကို ထိုးထြင္းသိျမင္ေစရန္အတြက္ျဖစ္၏။ ဤစကားသည္ ယုတၱိတန္မတန္ စဥ္းစားသင့္လွသည္။

ေ၀ဒနာေပ်ာက္ေအာင္႐ႈေသာ္လည္း

အခ်ိဳ ႔ေသာေယာဂီမ်ားသည္ မိမိတို႔ကိုယ္၌ နာက်င္ကိုက္ခဲျခင္းတည္းဟူေသာ ဒုကၡေ၀ဒနာကို ေပၚလာေအာင္ ထိုင္ျပီးသည့္ေနာက္မွ ၄င္းေ၀ဒနာကို စိုက္၍႐ႈၾက၏။

ေ၀ဒနာ၏သဘာ၀ကို ထိုးထြင္း၍ သိျမင္ျခင္းမဟုတ္ဘဲ၊ ဒုကၡေ၀ဒနာကို ဒုကၡဟုထင္လာေအာင္ ႐ႈျခင္းအားျဖင့္ အက်ိဳးမ်ား မမ်ား စဥ္းစားထိုက္ေပသည္။

ဤေ၀ဒနာကို ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း ႐ႈမွတ္လိုက္ေသာအခါ၌ ေ၀ဒနာေပ်ာက္သြားသည္ဟု ဆိုၾကသည္။ ဟုတ္ကား ဟုတ္ပါေပလိမ့္မည္။ သို႔ရာတြင္ ၄င္းေ၀ဒနာေပ်ာက္သြားျခင္းသည္ ပညာ၏အစြမ္းသတၱိေၾကာင့္မဟုတ္။ သမာဓိ၏ အစြမ္းသတၱိမွ်သာ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ေ၀ဒနာေပ်ာက္သြားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ အိႏၵိယျပည္၌ ဖေကးကုလားမ်ား က်စ္စႏၵီနတ္ပူးသူမ်ားမွစ၍ ေလာက၌ အနည္းနည္းအဖံုဖံု ရွိၾကျခင္းကို ေထာက္ျခင္းျဖင့္ ေ၀ဒနာေပ်ာက္သည္ဆိုရံုမွ်ႏွင့္ အထင္ၾကီးထိုက္သည္ မထင္ေပ။

ကမၼ႒ာန္းထိုင္ရင္း ကိုက္ခဲနာက်င္လာသည္ဆိုကတည္းက စိတ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာေ၀ဒနာ (psychological cause) ျဖစ္တန္ရာေပရာ၊ စိတ္၌တည္ေသာ သမာဓိအစြမ္းျဖင့္ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္သည္ဆိုျခင္းမွာ ထူးဆန္းလွသည္ မဟုတ္ေပ။ မည္သို႔ဆိုေစ ဤနည္းျဖင့္ ေ၀ဒနာကို ႐ႈျခင္းသည္ ဗုဒၶေဟာေတာ္မူခဲ့သည့္ ေ၀ဒနာႏုပႆနာရႈနည္းႏွင့္ ကိုက္မကိုက္ ညီမညီ ဆင္ျခင္စဥ္းစားသင့္လွသည္။ မည္သည့္ပုဂၢိဳလ္က မည္ကဲ့သို႔ေဟာျပေစကာမူ၊ ဗုဒၶ ‘တား’ ထားခဲ့ေသာ (ဓမၼ)မ်ဥ္းေၾကာင္းႏွင့္ မလြတ္ေအာင္ သတိျပဳၾကပါမွ မွန္းရြယ္ရာသို႔ ေရာက္ႏိုုင္ၾကေပလမ့္မည္။

ဓမၼာႏုပႆနာသမား၏ အျမင္

ထို႔ျပင္တ၀လည္း သတိႏွင့္ယွဥ္ေသာ စိတ္ရွိသည္ျဖစ္၍ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံနည္းအားျဖင့္ ျမင္ျခင္း၊ ၾကားျခင္းစသည္တို႔၌ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္ထားႏိုင္သည့္အခါ၊ (ဉာဏ္ၾကီးေသာပုဂၢိဳလ္ ျဖစ္ခဲ့လွ်င္) ခႏၶာ၊ အာယတန၊ ဓာတ္ စသည္တို႔၏ သဘာ၀အခ်င္းအရာတို႔သည္ ဉာဏ္ထဲတြင္ထင္ျမင္လာ၍ ဓမၼာႏုပႆနာသတိပ႒ာန္ျဖစ္ႏိုင္ေပသည္။ ျဖစ္ပံုမွာကား သတိႏွင့္ယွဥ္ေသာ စိတ္ရွိေစဖို႔ေလ့က်င့္၍ ရင့္က်က္လာေသာအခါတြင္ ထိုပုဂၢိဳလ္မ်ိဳးသည္ အသံၾကားလိုက္ေသာတစ္ခဏ၌ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္႐ႈေနရင္း အျပင္မွ သဒၵဓာတ္ (ေလလိႈင္းဆိုခ်င္ဆို)ႏွင့္ အတြင္းမွ ေသာတအၾကည္ဓာတ္တိုု႔ တိုက္ခိုက္မိျခင္းေၾကာင့္ အသံကိုၾကားေသာ၊ သို႔မဟုတ္ သိေသာ ေသာတ၀ိညာဥ္စိတ္ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းျဖစ္သည္။ ၾကားတတ္ေသာ ငါေကာင္ရွိသည္မဟုတ္။ အသံခ်ဳပ္ေပ်ာက္သည္ႏွင့္ တျပိဳင္နက္ ၄င္းအသံကို သိတတ္ေသာ ၾကားစိတ္ကေလးသည္လည္း ခ်ဳပ္ေပ်ာက္ေလေတာ့သည္ စသည္ျဖင့္ (စာဆိုမဟုတ္) ဉာဏ္ထဲတြင္ ရွင္း၍ျမင္လာရသည္။

၄င္းဉာဏ္အျမင္ေပၚလာျခင္းသည္ စိတ္ကူးၾကံစည္ျခင္းျဖင့္ ေပၚလာျခင္းမဟုတ္။ လက္ငင္းၾကားလိုက္ရေသာ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္အာရံုကို အစြဲျပဳျပီး ျဖစ္ေပၚလာရေသာ ဉာဏ္ျဖစ္ေလသည္။ စိတ္ကူးၾကံစည္ေသာ ဉာဏ္မ်ိဳးမွာ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္ဟု မဆိုႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ၀ိပႆနာဉာဏ္မဟုတ္ဘဲ၊ စိႏၱာမယဉာဏ္မ်ိဳးသာ ျဖစ္ႏိုင္ေပသည္။ အတြင္းႏွင့္အျပင္ တိုက္ခတ္မႈေၾကာင့္ ၀ိဉာဥ္ (အသိစိတ္) ျဖစ္ေပၚလာရသည္ဟု ယခင္က ၾကားသိဖူးသူျဖစ္လွ်င္လည္း အသံၾကားခိုက္တြင္ စိတ္ထဲ ႏွလံုးထဲမွ ထပ္ေလာင္း၍ လိႈက္လိႈက္လွဲလွဲ သေဘာက်ျပီး ျဖစ္ပံုပ်က္ပံုကိုလည္း ထင္းလင္းစြာ သိလိုက္ရသည္။

ဤသည္ကား ပထမတန္း ဉာဏ္ပညာၾကီးသူတို႔၏ အျမင္ျဖစ္သည္ဟု စာဆိုရွိေပရာ ကၽြႏ္ုပ္မွာ စိတၱႏုပႆနာအတိုင္းသာလွ်င္ ျမင္ရဖူးသူျဖစ္ေလသည္။ ဤမွ်ေလာက္ဆိုလွ်င္္ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လမ္းစဥ္အတိုင္း အားထုတ္လိုသူမ်ားအဖို ့ အေထာက္အပံ့ျဖစ္ေလာက္ျပီဟု ယံုၾကည္ေပသည္။

သတိအေရးအၾကီးဆံုး

ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ က်င့္စဥ္အေၾကာင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေမးျမန္းစံုစမ္းၾကေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ စမ္းသပ္အားထုတ္လိုေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားအား အထူးသိေစလိုေသာ အခ်က္တစ္ခု တင္ျပလိုေသးသည္။ “သဒၶါရကၡတိ သီလံပိ” အစခ်ီေသာ ပါဠိေတာ္အရမွာ သီလကို သဒၶါက ေစာင့္၏။ သီလႏွင့္ သဒၶါကို ပညာက ေစာင့္၏။ သီလ၊ သဒၶါႏွင့္ ပညာတို႔ကို သတိက ေစာင့္၏ ဟု ဗုဒၶေဟာေတာ္မူသည္။ (သင္က ေစာင့္ေသာ အရာဟူ၍ တစ္ခုမွ် မပါေခ်။)


စမ္းသပ္ၾကည့္ပါ။ သတိႏွင့္ယွဥ္ေသာစိတ္၊ သို႔မဟုတ္ သတိဦးစီးေသာစိတ္ ျဖစ္ေနသည့္ အခိုက္အတန္႔အတြင္း၌ သီလလည္းလံုျခံဳ၍ သဒၶါႏွင့္ပညာတို႔လည္း တြဲဖက္လ်က္ရွိသည္ဟု ဗုဒၶေဟာေတာ္မူျခင္းကို သေဘာေပါက္ပါလိမ့္မည္။ သတိႏွင့္ယွဥ္ေသာစိတ္ ျဖစ္ေနသည့္အခိုက္အတန္႔အတြင္း၌သာ လံုျခံဳသည္။ သတိလြတ္ေသာ တခဏ၌ သီလခ်ိဳးေဖာက္ႏိုင္သည္ဟု ေစာဒကတက္သူရွိခဲ့လွ်င္ သတိ လက္မလြတ္ေအာင္ လုပ္ရန္သာရွိသည္။

လိုရင္းအခ်ဳပ္မွာ သတိႏွင့္ယွဥ္ေသာစိတ္ ဟူသည္မွာ မည္ကဲ့သို႔ျဖစ္သည္ဟု နားလည္ေစရန္ တစ္စကၠန္႔မွ်ျဖစ္ေစ၊ စမ္းသပ္ၾကိဳးစားၾကည့္၍ သေဘာေပါက္သည္ႏွင့္ တစ္ျပိဳင္နက္ အခ်ိန္ဆန္႔ယူရန္သာ လိုေတာ့သည္ဟူလို။

(ဆရာၾကီးေရႊဥေဒါင္း ၏ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လက္ေတြ ့က်င့္စဥ္ တင္ျပီးသမွ် အတြဲ (၁) မွ ယခုအထိ ဖတ္လိုလ်င္)

ဆက္လက္ဖတ္ရႈရန္

ဆရာၾကီး ေရႊဥေဒါင္း၏ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လက္ေတြ ့က်င့္စဥ္ (၂၉)

တစ္ဆင့္တစ္ဆင့္ တက္ရပံု

ထို႔ေနာက္ တစ္ဆင့္ျပန္တက္ေသာ္ ကမၼ႒ာန္းထိုင္သူမ်ားကဲ့သို႔ အခ်ိန္သီးသန္႔သတ္မွတ္၍ ေလ့က်င့္ျခင္းအျပင္၊ အားလပ္ေသာ အခိုက္အတန္႔မ်ား၌လည္း သတိႏွင့္ယွဥ္ေသာ စိတ္ႏွင့္ေနမည္ဟု ဆံုးျဖတ္ကာ ခဏတျဖဳတ္ေလ့က်င့္ထုိက္ေပသည္။ အားလပ္ေသာ အခ်ိန္ဟူသည္မွာ ကၽြႏ္ုပ္တို ့ထင္ၾကသည္ထက္ မ်ားလွပါသည္။ မည္မွ်ေလာက္ အလုပ္႐ႈပ္ေသာ လူတစ္ေယာက္ျဖစ္ေစကာမူ၊ အလုပ္ႏွင့္ မပတ္သက္ဘဲ၊ ေတာင္ေရာက္ ေျမာက္ေရာက္ ေထြရာေလးပါး စဥ္းစားစိတ္ကူးေသာ အခ်ိန္သည္ မနည္းလွသည္ကို ေတြ႔ရပါလိမ့္မည္။ ထိုကဲ့သို႔ အလဟႆ အခ်ိန္ကုန္ေစမည့္ အေတာအတြင္းကေလး၌ သတိႏွင့္ယွဥ္ေသာ စိတ္မ်ိဳးထားဖို႔ တစ္ေန႔လွ်င္ (ခဏတျဖဳတ္ျဖစ္ေစ) အၾကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ အေလ့အက်င့္ျပဳလုပ္ပါက အ့ံၾသေလာက္ေအာင္ တိုးတက္လာျခင္းကို ေတြ႔ရပါလိမ့္မည္။

သတိကို အေႏွာက္အယွက္ေပးေသာ အရာ

သတိယွဥ္ေသာစိတ္ရွိဖို႔ အေလ့အက်င့္ျပဳလုပ္၍ သတိယွဥ္ေသာ စိတ္ျဖစ္တိုင္း ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္အေပၚသို႔ က်ေရာက္လ်က္ရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရပါလိမ့္မည္။ စိတ္သည္ သတိႏွင့္ ပူးလ်က္ရွိသည့္အခါ အျပင္သို႔မထြက္ဘဲ အတြင္းမွ ေစာင့္လ်က္ရွိသကဲ့သို႔ ျဖစ္လာ၏။ ထိုအေတာအတြင္း အျပင္မွ အသံတစ္ခု ၾကားလိုက္ရသည္ဆိုအ့ံ။ ဘာသံပါလိမ့္ဟူ၍ စံုစမ္းရန္ အျပင္သို႔ေရာက္မသြားဘဲ၊ အတြင္း၌သာျဖစ္၍ ခ်ဳပ္ေပ်ာက္သြားသည္ဟု သိလိုက္ရသည္။ အသံမ်ား ဆက္ခါဆက္ခါ၀င္လာခဲ့လွ်င္၊ မိမိအတြင္း၌သာ ဆက္ခါဆက္ခါျဖစ္၍ တစ္ခုျပီးတစ္ခု ခ်ဳပ္ေပ်ာက္သြားသည္ဟု သိလိုက္ရသည္။ သတိေစာင့္သမွ် ကာလပတ္လံုး ျမင္ျခင္း၊ ၾကားျခင္း စသည္တို႔ကိုသာ အမွတ္ျပဳမိ၍ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္ အေပၚ၌သာ တည္လ်က္ရွိ၏။ ဤအေတာအတြင္း ၾကံစည္စိတ္ကူးျခင္း ၀င္လာသည္ဆိုအ့ံ။ သတိလြတ္၍ သြားေခ်ျပီ။ သတိႏွင့္ၾကားျခင္း၊ သတိႏွင့္ျမင္ျခင္း၊ သတိႏွင့္စားျခင္းဟူ၍ ျဖစ္ႏိုင္ေသာ္လည္း သတိႏွင့္ၾကံစည္စိတ္ကူးသည္ဟူ၍ မျဖစ္ႏိုင္ေခ်။ သတိကို အမ်ားဆံုး အေႏွာက္အယွက္ေပးေသာအရာမွာ ၾကံစည္စိတ္ကူးမႈပင္ျဖစ္သည္။

အထင္မွားပံု အမ်ိဳးမ်ိဳး

“ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ” လုပ္ငန္းစဥ္အေၾကာင္းကို ဆက္လက္မေဖာ္ျပမီ ေယာဂီပုဂၢိဳလ္၏ ျဖစ္တတ္ေသာ သဘာ၀ကို ေဖာ္ျပရေပဦးမည္။ မည္သူမဆို ပုထုဇဥ္အျဖစ္တြင္ ရုပ္ကိုေသာ္လည္း ‘ငါ’ ထင္သည္။ စိတ္ကိုေသာ္လည္း ‘ငါ’ ထင္သည္။ အခ်ိဳ ့မွာ စိတ္ကိုလည္း ငါမထင္၊ ရုပ္ကိုလည္း ငါမထင္။ သို ့ေသာ္စိတ္ႏွင့္ရုပ္တို ့ကို ပိုင္ဆိုင္သည့္ ငါေကာင္ကေလး (အတၱမာန္၊ သို႔မဟုတ္ ဆိုးလ္) ရွိေသးသည္ဟု ထင္ၾကသည္။ ဤသံုးမ်ိဳးအနက္ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ အထင္လြဲတတ္ၾကသည္ခ်ည္း ျဖစ္ေလသည္။ ကၽြႏ္ုပ္ကိုယ္တိုင္မွာ ရုပ္ကို ငါထင္သည့္အထဲမွ မဟုတ္။ ေသလွ်င္ပုပ္၍ျမွဳပ္လိုက္ရေသာ ကိုယ္ကာယၾကီးျဖစ္၍ ငါမဟုတ္ႏိုုင္၊ ငါတည္းဟူေသာ စိတ္ကေလးခိုေအာင္းရာျဖစ္ေသာ ‘အိမ္’ အေနျဖင့္သာ မွတ္ထင္ခဲ့ဖူးသည္။ ဘ၀ကူးေသာအခါ၌ စိတ္၀ိညာဥ္ကေလးသာ ကူးသြား၍ ရုပ္ၾကီးကား ေနရစ္သည္ဟု မွတ္ထင္ခဲ့ဖူးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကၽြႏ္ုပ္၏ မ်က္စိလည္ျခင္းမွာ ရုပ္ႏွင့္ပတ္သက္၍မဟုတ္၊ စိတ္ႏွင့္ပတ္သက္ေသာ အထင္မွားမႈသာျဖစ္သည္ဟု ကိုယ့္ဟာကိုယ္ ဆံုးျဖတ္ကာ သကၠာယဒိ႒ိ ကင္းကြာေစလိုခဲ့လွ်င္ စိတ္အေၾကာင္းကိုဖိ၍ ႏွလံုးသြင္းပါမွ လ်င္ျမန္စြာ ေပါက္ေရာက္ႏိုင္လိမ့္မည္ဟု ယံုၾကည္ခဲ့သည္။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံလမ္းစဥ္ကို မလုပ္မီကတည္းက သတိပ႒ာန္ေလးပါးအနက္မွ စိတၱႏုပႆနာအလုပ္ကို လုပ္ခဲ့ဖူးသည္။

ရုပ္ေပၚ၌လိုက္တတ္သူ

ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လမ္းစဥ္အတိုင္း ေလ့က်င့္ေသာ ေယာဂီသည္ သတိပ႒ာန္ေလးပါးအနက္ မိမိအစြဲသန္ရာအတိုင္း တစ္ပါးပါးေနာက္သို႔ အာရံုစူးစိုက္မိျခင္းကို ေတြ႔ရေပလိမ့္မည္။ ဥပမာ ရုပ္ေပၚ၌ အစြဲသန္သူျဖစ္ခဲ့လွ်င္ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္ထားရာတြင္ ကိုယ္ကာယအေပၚ၌ အာရံုျပဳမိေပလိမ့္မည္။ ထိုေယာဂီမ်ိဳးသည္ ထိုင္ျခင္း၊ ထျခင္း၊ ေလ်ာင္းျခင္း၊ သြားျခင္းစေသာ ဣရိယာပုတ္မ်ား၌ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေကြးျခင္း၊ ဆန္႔ျခင္း၊ ေစာင္းျခင္း၊ ငဲ့ျခင္းစေသာ ကိုယ္၏လႈပ္ရွားမႈ၊ ေျပာင္းလဲမႈမ်ား၌ေသာ္လည္းေကာင္း စိတ္စိုက္မိေပလိမ့္မည္။ သို႔ဆိုလွ်င္ ကာယနုပႆနာျဖစ္ေပေတာ့မည္။ သို႔ပါေသာ္လည္း ယခင္က ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္တြင္ ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ဖူးသည့္အတိုင္း “ေကြးတယ္” “ဆန္႔တယ္” ဟု ႏွလံုးသြင္းေနရန္မလို။ ကိုယ္အမူအရာ သက္သက္ကေလးမွ်ကို သတိျပဳ၍ ေစာင့္ၾကည့္ရန္မွ်သာ ျဖစ္ေလသည္။ ေကြးမည္ျပဳလွ်င္ ေကြးျခင္းတည္းဟူေသာ အနက္သေဘာ၏ အေခၚအေ၀ၚကို မွန္ကန္ေအာင္ သတိျပဳရျခင္းသည္ အလုပ္တစ္ခုျဖစ္၍ ရုပ္တရားတို႔၏ ယထာဘူတသဘာ၀ကို ထိုးထြင္းသိျမင္ေရးအတြက္ အတားအဆီးသဖြယ္ ျဖစ္တတ္ေပသည္။ သို႔ျဖစ္၍ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံနည္းအတိုင္း ေလ့က်င့္ေသာေယာဂီသည္ ရုပ္အေပၚ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္လိုက္ျခင္းအားျဖင့္ ကာယႏုပႆနာ သတိပ႒ာန္ႏွင့္ တစ္ထပ္တည္းက်သြားသည္ကို ေတြ႔ရေပလိမ့္မည္။

စိတ္ကို ဦးစားေပးတတ္သူ

ကၽြႏ္ုပ္မွာ စိတ္အေပၚ၌ အစြဲသန္သူတစ္ေယာက္ ျဖစ္သည့္အတိုင္း ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံလမ္းစဥ္ကို ေလ့က်င့္၍ သတိယွဥ္ေသာစိတ္ ျဖစ္ေစႏိုင္ေသာ အခ်ိန္မ်ားတြင္ ထိုင္ျခင္း၊ ထျခင္း၊ ေကြးျခင္း၊ ဆန္႔ျခင္း အစရွိေသာ ကိုယ္ကာယ၏ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားေနာက္သို႔ မလိုက္ဘဲ၊ လက္ငင္းသိစိတ္ကေလးေတြ ေျပာင္းလဲပံုအျခင္းအရာကိုသာ ႐ႈ၍႐ႈ၍ေနတတ္သည္။ အိပ္ရာေပၚတြင္ ဘာသံမွ်မၾကားရေသာ ညဥ့္အခ်ိန္မ်ား၌ အျခားနည္း သတိျပဳစရာ ရွာမရေသာ အခိုက္အတန္႔မ်ားတြင္ အသက္႐ွူလ်က္ရွိေသာ ကိုယ္ၾကီးကို အာရံုျပဳမိေသာ္လည္း မ်ားေသာအားျဖင့္မူကား သိမႈ တစ္ခုျပီးတစ္ခုကိုသာ ႐ႈၾကည့္ျခင္း မ်ားလွသည္။

တစ္ခါတစ္ရံ သတိလြတ္၍ ေတြးေတာၾကံစည္မႈကေလးမ်ား ၀င္လာသည္ဆိုအံ့။ ေတြးေတာမိေသာ အေၾကာင္းအရာသည္ ပူပန္စရာျဖစ္၍၊ ပူပန္မိသည္ဆိုအံ့။ သတိရလာသည္ႏွင့္တျပိဳင္နက္ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္အေပၚသို႔ ေရာက္လာ၍ ပူပန္ခဲ့ေသာစိတ္ႏွင့္တကြ ပူပန္စရာအေၾကာင္းအရာသည္ အိပ္မက္သဖြယ္ ခ်က္ခ်င္းေပ်ာက္ကြယ္သြားသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ ထိုအခါ ပူပန္ခဲ့မိေသာ အေၾကာင္းအရာသည္ ဒိ႒လက္ငင္း ရွိေနျခင္းမဟုတ္။ မွန္ထဲတြင္ အရိပ္ထင္သကဲ့သို႔ လည္းေကာင္း၊ အိပ္မက္သကဲ့သို႔လည္းေကာင္း၊ တခဏတာမွ် ေပၚသာခိုက္တြင္ ခံစားလိုက္ရေသာ ဒုကၡေ၀ဒနာမွ်သာ ျဖစ္သည္ဟု သေဘာေပါက္ႏိုင္သည္။

ဤကဲ့သို႔ သေဘာေပါက္ျခင္းသည္ စိတ္သဘာ၀ႏွင့္ပတ္သက္၍ ဉာဏ္အျမင္ တိုးျခင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ခဏတျဖဳတ္ သတိလစ္ျခင္းအတြက္ ၀မ္းနည္းစရာမဟုတ္ေခ်။ သို႔ရာတြင္ ထိုကဲ့သို႔ ဉာဏ္အျမင္တိုးတက္ျခင္းမွာလည္း အလကားသက္သက္ရသည္မဟုတ္၊ ယခင္က သတိႏွင့္ေစာင့္ျပီး ပစၥဳပၸန္တည့္ေအာင္ ၾကိဳးစားခဲ့ျခင္း၏ အက်ိဳးဆက္မွ်သာ ျဖစ္သည္ဟု နားလည္သင့္ေပသည္။ သတိေပးလိုေသာ အခ်က္တစ္ခုမွာ သတိမျမဲေကာင္းေလသေလာဟု စိတ္ပ်က္စရာမဟုတ္။ သတိလြတ္ျပီးေနာက္ ျပန္ထိန္းလိုက္ေသာာအခါ၌ အထက္ပါ ဉာဏ္အျမင္မ်ိဳး ရရွိျခင္းသည္လည္း တန္ဖိုးရွိသည္ဟု မွတ္ယူသင့္သည္။

ဤကား စိတ္ကိုဦးစားေပး၍ ႐ႈေသာ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံသမား၏ လမ္းစဥ္ေပတည္း။

(ဆရာၾကီးေရႊဥေဒါင္း ၏ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လက္ေတြ ့က်င့္စဥ္ တင္ျပီးသမွ် အတြဲ (၁) မွ ယခုအထိ ဖတ္လိုလ်င္)

ဆက္လက္ဖတ္ရႈရန္

ဆရာၾကီး ေရႊဥေဒါင္း၏ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လက္ေတြ ့က်င့္စဥ္ (၂၈)

ကၽြႏ္ုပ္ေတြ႔ေသာ စိတ္သဘာ၀ (၆)

လြန္ခဲ့ေသာ ဇြန္လအတြင္းက ရန္ကုန္သို႔ေရာက္ခဲ့သည္တြင္ ကၽြႏ္ုပ္၏ (႐ႈမ၀) ေဆာင္းပါးမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ စာျဖင့္ ေရးသား ေမးျမန္းၾကေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ ေတြ႔ရသျဖင့္ ဓမၼမိတ္ေဆြသစ္မ်ား တိုးပြားခဲ့သည္။ ၄င္းပုဂၢိဳလ္မ်ားမွာ စာေရးဆရာ၊ ၀တ္လံုေတာ္ရ၊ ပင္စင္စားအရာရွိ စသည့္ စဥ္းစားဉာဏ္သံုးေသာအပိုုင္း (intelligentsia) မွစ၍ ၄င္းတို႔စိတ္၀င္စားျခင္းအတြက္ ၀မ္းသာမိသည္။ ၄င္းတို႔အျပင္ ရိပ္သာမ်ား၌ တရားအားထုတ္လ်က္ရွိေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားလည္း ပါ၀င္ၾကသျဖင့္ အားတက္မိသည္။ တစ္ေယာက္ေသာ တရားသမား (ကမၼ႒ာန္းသမား)ကမူ ကၽြႏု္ပ္၏ ေဆာင္းပါးမ်ားသည္ တရားသမားေလာက၌ ဗုံးဆန္ေပါက္ကြဲ (bomb shell) သကဲ့သို႔ ရွိပါေပသည္ဟု ေျပာျပသည္။ ဆိုလိုေသာ အဓိပၸါယ္မွာ သေဘာတူလက္ခံႏိုင္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားလည္းရွိ၍ သေဘာမတူႏိုင္ေသာ အခ်က္မ်ားလည္း ရွိေစကာမူ မည္သည့္နည္းႏွင့္မဆို အလန္႔တၾကားျဖစ္ေအာင္ ႏိႈးေပးလိုက္သည္ဟု ေျပာလိုရာေရာက္၏။ သို႔ဆိုလွ်င္ ေဆာင္းပါးမ်ားေရးရေသာ ကၽြႏ္ုပ္အဖို႔ရာ၌ ေရးရက်ိဳးနပ္သည္ဟု ယူဆရေပသည္။

စမ္းသပ္ၾကည့္သူမ်ား ရွိျခင္း

ကၽြႏု္ပ္၏ေဆာင္းပါးမ်ားကို ဖတ္ရေသာ ဓမၼမိတ္ေဆြအခ်ိဳ ႔က “ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ” တည္းဟူေသာ လုပ္ငန္းစဥ္ကို ႏွစ္သက္သေဘာက်၍ စမ္းသပ္ရန္ၾကိဳးစားပါေသာ္လည္း အလြန္တရာ ခက္ခဲေသာ အလုပ္ (herculean task) ျဖစ္ေနသည္ကို ေတြ႔ရေၾကာင္း၊ သို႔ပါ၍ မည္ကဲ့သို႔ အစျပဳရပါမည္ကို သိလိုပါေၾကာင္း ေျပာၾကသည္။ ကၽြႏ္ုပ္မွာ တရားေဟာတတ္သူ တစ္ေယာက္လည္းမဟုတ္၊ ႏႈတ္ျဖင့္ေျပာရျခင္းထက္ စာျဖင့္ေရးရျခင္းကို အားကိုးတက္သူျဖစ္၍ တတ္ႏိုင္သမွ် ႏႈတ္ျဖင့္ေျပာျပျပီးေနာက္ စာျဖင့္ ေရးျပပါဦးမည္ဟု ကတိျပဳခဲ့သည္။ ထိုမိတ္ေဆြမ်ားႏွင့္တကြ ကၽြႏ္ုပ္၏ေဆာင္းပါးမ်ား၌ စိတ္၀င္စားၾကေသာ အျခားစာဖိတ္ပရိတ္သတ္မ်ားအတြက္ပါ ရည္ရြယ္လ်က္ ကၽြႏ္ုပ္၏ လုပ္ပံုလုပ္နည္းကို ဤေနရာမွ တင္ျပလိုက္ရပါသည္။

သတိအေရးၾကီးျခင္း

တစ္စံုတစ္ခုေသာ အရာ၀တၳဳကို ျမင္သည့္အခါ ျမင္ရံုႏွင့္ မျပီးဘဲ ဘာ၀တၴဳ၊ ညာ၀တၴဳျဖစ္သည္၊ မည္သူမည္၀ါျဖစ္သည္။ အသံတစ္ခုကို ၾကားလိုက္ရသည့္အခါ ၾကားရံုႏွင့္ မရပ္ဘဲ ဘာသံ ညာသံ၊ ဘယ္သူ႔အသံျဖစ္သည္ စသည္မ်ားျဖင့္ ရွည္လ်ားစြာ မလိုက္ေစဖို႔ အခက္အခဲ အၾကီးအက်ယ္ ေတြ႔ရျခင္းကား ဟုတ္ေပလိမ့္မည္။ ဤသို႔ျဖစ္ရျခင္းမွာ သတိေပါ့ေလ်ာ့မႈေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟု ၀န္ခံၾကမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း၊ ထိုကဲ့သို႔ မေပါ့ေလ်ာ့ရေအာင္၊ သို႔မဟုတ္ သတိမလစ္ေစရေအာင္ ေစာင့္ထိန္းဖို႔ အခက္အခဲရွိျပန္ေလသည္။ ၀ိပႆနာအလုပ္ဟူသည္မွာ သမထအလုပ္မ်ားကဲ့သို႔ သမာဓိဦးစီးေသာ အလုပ္မဟုတ္၊ သတိဦးစီးေသာ အလုပ္ျဖစ္၍ သတိေမြးျမဴဖို႔ အထူးအေရးၾကီးလွသည္။ သတိေမြးျမဴပံု ေမြးျမဴနည္းႏွင့္ပတ္သက္၍ ကၽြႏ္ုပ္၏လက္ေတြ႔တစ္ခုကို တင္ျပပါမည္။

သတိႏွင့္ယွဥ္ေသာစိတ္

နာမ္ခႏၶာေလးပါး ရွိသည့္အနက္ သိရံုကေလးသက္သက္မွ်ျဖစ္ေသာ ၀ိဉာဏကၡႏၶာ (consciousness) ႏွင့္ သခၤါရကၡႏၶာတြင္ တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္ေသာ သတိေစတသိက္တို႔ကို ေရွးဦးစြာနားလည္ဖို႔ အေရးၾကီးသည္။ တစ္စံုတစ္ခုကိုျမင္၍ ဘာေကာင္ ညာေကာင္ဟု သိျခင္းသည္ ၀ိဉာဏကၡႏၶာ သက္သက္မဟုတ္ေတာ့။ သညာကၡႏၶာ ပူးတြဲလ်က္ ရွိေလျပီ။ ဘာေကာင္ ညာေကာင္ထိေအာင္ မသိေစဖို႔ ထိန္းထားရန္မွာ ‘ငါ’ ၏ အလုပ္မဟုတ္၊ သတိေစတသိက္၏ အလုပ္ျဖစ္သည္။ ‘ငါ’ သည္ ဘာမွ်တတ္ႏိုင္သည္ မဟုတ္ေခ်။ နာမ္ခႏၶာေလးပါးတို႔ စုုေပါင္းအလုပ္လုပ္ေနၾကေသာ ‘စိတ္’မွ်သာျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေရွးဦးစြာၾကိဳးစားရန္မွာ သိရံုကေလးသက္သက္မွ်ျဖစ္ေသာ ၀ိဉာဏကၡႏၶာ(consciousness) ကို သတိတည္းဟူေသာ ေစတသိက္ႏွင့္ ပူးကပ္ထားရမည္။ တစ္စံုတစ္ခုကို ျမင္လိုက္ရျပီးသည့္ေနာက္တြင္မွ ဘာေကာင္ ညာေကာင္ မသိေစရေအာင္ ၾကိဳးစားမည္ဆိုလွ်င္ လြန္စြာခက္ခဲမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ထိုကဲ့သို႔မျမင္မီ ပူးကပ္ထားမည္ ဆိုပါမူကား မည္သည့္နည္းမဆို အရွည္ၾကီးမလိုက္ေအာင္ တတ္ႏိုင္ရာေပသည္။ ဤသို႔ဆိုျခင္းျဖင့္ သတိတရားကို တစ္စကၠန္႔မွ် လက္မလြတ္ေစဘဲ၊ စိတ္ႏွင့္ယွဥ္တြဲ ပူးကပ္ထားရမည္ဟူလို။

ျဖည္းျဖည္း က်င့္ယူရပံု

ဤစာကို အမွတ္မဲ့ဖတ္သူမ်ားက “မည္သို႔ ထူးေသးသနည္း၊ သတိထားရေသာ အလုပ္ခ်င္းအတူတူပင္ မဟုတ္ပါေလာ” ဟု ေမးခ်င္ၾကေပလိမ့္မည္။ ထူးပါသည္။ အမ်ားၾကီးထူးပါသည္။ တစ္စံုတစ္ခုကို ျမင္ျပီးမွ ဘာဘာညာညာမသိဖို႔ ခ်ဳပ္ကိုင္ရျခင္းသည္ မျမင္မီကတည္းက သတိေစာင့္ေသာစိတ္၊ သို႔မဟုတ္ သတိႏွင့္ ယွဥ္ေသာစိတ္ရွိသျဖင့္ အရွည္မလိုက္ေအာင္ ထိန္းရျခင္းထက္ အဆမ်ားစြာ ပို၍ခက္ခဲပါသည္။ ပထမ၌ သတိယွဥ္ေသာစိတ္ကို အစဥ္မျပတ္ ျဖစ္ေစႏိုင္သည္မဟုတ္။ အျခားေသာနည္းမ်ားျဖင့္ ကမၼ႒ာန္းထိုင္ၾကသကဲ့သို႔ ကုလားထိုင္ေပၚတြင္ ထိုင္ရင္း အိပ္ရာေပၚတြင္ လဲေလ်ာင္းရင္း၊ ငါးမိနစ္ ဆယ္မိနစ္စသျဖင့္ ေလ့က်င့္ရပါသည္။ သတိယွဥ္ေသာ သိမႈ (စိတ္) ဟူသည္ကို နားလည္ေအာင္ ၾကိဳးစားျပီးေနာက္ သေဘာေပါက္၍ စမ္းသပ္ၾကည့္ေသာအခါတြင္ ယုတ္စြအဆံုးအားျဖင့္ အသံတစ္ခု ႏွစ္ခုမွ်ကို အရွည္ၾကီးမလိုက္ဘဲ၊ ၾကားကာမတၱဟူေသာ အေနမ်ိဳးထားႏိုင္သည္ကို ေတြ႔ရပါလိမ့္မည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ တစ္မိနစ္လံုးလံုး၊ ႏွစ္မိနစ္လံုးလံုး စသည္ျဖင့္ တိုးတက္ျခင္း ရွိလာသည္ကို ေတြ႔ရပါလိမ့္မည္။


(ဆရာၾကီးေရႊဥေဒါင္း ၏ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံ လက္ေတြ ့က်င့္စဥ္ တင္ျပီးသမွ် အတြဲ (၁) မွ ယခုအထိ ဖတ္လိုလ်င္)

ဆက္လက္ဖတ္ရႈရန္